AIZAWL — “CITY OF CHURCHES” A NI TA EM?: Dr. C. Lalrampana

Kum 2023 inthlan campaign vanglai atanga 2026 thlenga Lalduhawma thutiam leh a tak taka a zinkawng hi chhui chiang lawk teh ang. Kum 2023 Mizoram inthlan campaign boruak kal vung lai khan ZPM President Pu Lalduhawma chuan a thusawina pakhatah heti hian a sawi:
“Kan Sorkar hun chuan Aizawl khawpui hi ‘City of Churches’, Biak In khawpuiah kan puang ang.” Kha thu kha Mizo mipui, a bik takin Kristian-te thinlungah chuan a cham reng a. Kum thum hnu, 2026-ah ZPM sorkar kum 3-na a liam mek a, he thutiam hi a takin a thleng ta em? He thu hi chhui chiang dawn teh ang.
Aizawl hi khawvela Biak In tamna khawpui pakhat a ni. Tlang tin, mual tinah Biak In a ding a, chhun zan zawmin Pathian fakna thawm ri a thang khawk rum rum thin a ni ber mai! Kum 2011 Census-ah Mizoramah Kristian 87% kan awm a, tuna chhutnaah phei chuan Aizawl khawpui chhungah phei chuan Kristian zaah 93% chuang kan ni. Lalduhawma sawi tum kha Official Gazette Notification-a chhuah tumna ringawt a ni lo. A tum zawk chu: Mizo Kristian nihna humhalh; Aizawl hi khualzinte hip nan Cultural Brand siam; MNF-in NDA (BJP) nena thawhhona an neih laia “Kristian ram kan ni” tih lantir nan leh kohhran hrang hranga vote hmuh tam nan a sawi ni deuh berin a lang. Political Party tinin inthlan dawn apianga an tactic hman thin a rawn chhawm ve ni maiah ngai ila a tha awm e.
A thil sawi kha a tihlawhtling tawh em? DIPR Record atanga chhui chian chuan engmah hmuh tur a la awm lo. DIPR leh Mizoram Sorkar Gazette-ah November 1, 2026 thlengin “Aizawl City of Churches” tia puanna Official Notification pakhat mah a awm lo. DIPR-ah thil hmuh tur awm chhunte chu: Aizawl City chhung Kohhran Thalai hruaitute nena inrawnkhawmna (Feb 27, 2025); Aizawl hi “State Capital leh Political & Cultural Centre” tia sawinate chauh hmuh tur a awm. Chuvangin, a thu Sawi ang tak kha ‘literal’-in a la tihlawhtling a lo tih hriat a ni. Mahse, a kaihhnawih hmalakna erawh a awm nual a, chungte chu tarlang ila: Council of Churches in Mizoram (CCM) din: Oct 27, 2024 khan Mission Vengah CM ngeiin a hawng. Mizorama kum 130 chhunga thil thleng vawikhatna, Kohhran 8 inzawmkhawmna pawl a ni. Bible House thar Khatlaah 2025 khan hawn a ni. Tourism Policy-ah Christian Heritage dah: Tourism Minister-in 2025 khan Synod leh CCM a kawm a, Rs 250 vbc Aizawl Tourism Circuit-ah “Culture Tourism” tiin Kristian nunphung tarlan an tum. MUHCS-ah Kohhran Hospital-te duhsak: Synod Hospital Durtlang rate tha zawk pekte a ni.
Mizoram CM hian Secularism awmzia a hria em? Mi tam takin “CM hian Secularism awmzia a hre lo em ni ?” an ti thin.. A chhanna chu “A hre lo a ni lo, a hre chiang zawk a, chuvangin, a fimkhur ta a ni mai thei” tiin chhang ta ila a dik mai thei. A chhan chu CM-a lakluh tur chu tupawh ni se, Governor hmaah hetiang hian thutiam an la thin – “Chief Minister ka nih anga ka hriat tur thuruk engmah, ka ngaihtuah tur thu emaw, ka hriatnaa lo lut emaw chu, ka hna atana tul a nih loh chuan, a chhan chu engpawhnise, tumah hnenah ka sawi chhuak ngai lovang a, ka puang chhuak hek lovang.” tiin an tiam vek thin. Chuvangin, CM a nih hnuah chuan Secularism kalh leh dodal zawngin a tawng tawh tur a ni lo. Mizoramah Secularism awmzia hi Delhi nen a inang lo thei. Hetah chuan ‘Secular’ tih awmzia chu Sakhaw pakhat duhsak bik neih loh’ tihna a ni a, kan Culture theihnghilh tur tihna a ni hek lo. Amritsar chu “Golden Temple City”, Varanasi chu “Temple City” tia brand a ni thei ang bawkin, Aizawl pawh “City of Churches” tih hi Tourism tagline atan chuan dan a kalh hran lo. Mahse, CM ni lai tan mipui hmaa puan pup pup chi erawh a ni lem lo.
Tin, Sorkar Gazette-a “Official-a City of Chirches” tia puan a nih erawh chuan: Constitution Article 25-28 (Secularism) tih a nihna aanga khin theih a ni. Aizawla cheng Muslim, Hindu, Buddhist tlemte tan inthliarna a ang thei. Court-ah PIL thehluh theih a ni. He harsatna hi CM hian a hria a, chuvangin, CM a nih hmaa a sawi hnuah Official Declaration a la chhuah ngam lo zawk niin a lang.
Lalduhawma thutiam kha dawt a ni lo, mahse, a tak a la thleng lo. A hlawhtlinna chu lehkhaa ziaka a hming puan aiin, a taka Kohhrante sorkarin a thlunzawmnaah hian a lang zawk a ni. A hma ai khan Sorkar leh Kohhran inkara thawhhona a nghet ta zawk niin a lang. Aizawl hi a nihna takah chuan mipui thinlungah “Biak In khawpui” a ni sa reng anga ngaih theih a ni. Official Title hi pek a ni emaw ni lo emaw, Aizawl tlang tin, veng tinah Pathian fakna thawm a ri chuah chuah a; Pathian fakna hla leh tawngtai ri hi a reh dawn chuang lo tih chu thil chiangsa a ni. Tunah zawhna pawimawh ta chu hei hi a ni. Lehkhaa “City of Churches” tih ziak kher hi a pawimawh em, nge kan nuna kan lantir hi a pawimawh zawk law’m ni?
Aizawl khawpui chhungah Biak in 800-1,000 vel awm anga chhut a ni a, veng tinah Biak in 3-10 vel awm anga ngaih a ni. Khawvelah Kristian Active ber, Biak Ina inkhawm zat Mizo Kristianah chuan Sunday-ah 90% chuang Biak Inah an inkhawm thin, khawvelah hetianga active hi an vang hle. Khawvel ram dangah chuan Kristian % sang mah se, Biak Ina inkhawm an tlem thin hle. Mizoramah chuan Biak In sak zat (800+), thilpek, missionary tir chhuahah khawvel huapah a active ber pawl kan ni. Bank danah Biak in sak nan loan pek theih a nih loh rualin mimal hmingin Biak in sakna tur loan an la a, kohranin a rul leh thin niin a lang. Kerala-ah Kristian an tam ber nuai 61 an ni; mahse %-ah chuan 18% chauh an ni, Mizoram chu %-ah chuan a chungnung zawk daih. Mahse, a tam zawk hian Pathian thu a taka nunpui lovin inkhawm leh rawngbawlna hi inchei nan kan hmang ta mek zawk niin a lang.
Chuvangin bengsika ngaihtuah tur a awm ta. Khawvel huapa Biak in ngah ber, inkhawm tam ber, thawhlawm uar ber, inkhawmpui chihrang hrang ngah ber leh inkhawmpui leh fellowship kal taima, zing tawngtai inkhawm taima, pavalai leh kohhran thalai pawl, nuho pawl, naupang inkhawmpui leh changkang ber ni mah ila kan nunah takna dikna, rinawmna, taimakna, tlawmngaihna, hmangaihna, ngilneihna nei tak tak chuang si lovin a phaw vuakah kan tham ral mek. Phairisai leh sadukkai nungchang, a langa mawina, larna, nalhna, mite fak hlawhna, chapona, intihveina, hlemhletna, eirukna, tualthah, zu leh ruihhlo ngawlvei, inchhekarbawmnain kan khat zo ta. Chuvangin, Aizawl khawpui hi “ The city of Churches” emaw, Mizoram hi “The State of Churches” tiin Official Gazzatte-ah ziak kuau mah ila, kan nun dan leh khawsak danin Pathian anna nun a ken tel si loh chuan dar ri mai emaw, darbenthek ri mai mai emaw kan lo ni reng thei tih hi i hre reng ang u.
Sources: DIPR Mizoram; Mizoram Synod; Tourism Department Press Release Oct 2026.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More