Hmangaihi pa
Aizawl Municipal Corporation (AMC) kan neihna pawh kum sawm chuang fe a ni ta. Bul kan tan tirh khan a ngaihna hria an awm lem lova, thenawm state hrang hranga an tih dan rules leh regulations te an zuk dap khawm a, Mizoram Aizawl milin an her rem ta niin ka hria a. Khawi lai lai ah emaw kim changlo te, fel tawk lo te chu a awm tur pawh a ni. Amaherawh chu thangkhat lian dawn AMC sorkar kan neih tawh hnuah pawh AMC nena intu lo lutuk, thenawm state emaw India ram state dang zawng zawng pawhin an neih loh hnatlang koh theihna leh ‘hnatlang lo’ rùn theihna dan an han duang tel mauh mai lai hi a ni.
The Mizoram Municipalities (Ward Committee and Local Council) Rules, 2010 ah hian Chapter – IV, Rule 26 atanga 29 ah hian Hnatlang chungchang dan zam a ni a. Local Council ten hnatlang an koh theih thu leh chhung tinte hnatlang tura beisei an nih dan te kan hmu a. Hnatlang ve lo, pha chuang si lote chu run theih annih dan kan hmu bawk. Eng rilru puin nge kan dan siamtute hian he dan chhe lutuk hi an bilh tel ang aw ka ti vawng vawng mai.
Hnatlang tih hi Mizote lal lallai hun atanga kan hnam kalphungin a ken tel a ni awm e. Khawtlangin kan mamawh leh chhungtinten kan chhawr tangkai tur chi, heng Feh kawng sah hnatlang te, Khaw kar kawng sam fai hnatlang te, Tuikhur hiah fai hnatlang te, leh tuldangah hnatlang an ko thin a, dan tlangpuiin hnatlang thei lote chuan phatna an pe thin a, hnatlang si lo, pha bawk si lote an rûn thin a ni. Hetih lai hun hian Municipal sorkar a la awm ve lova, tuna municipal chhunga chengten chhiah (tax) chi hrang hrang kan chawi awlh awlh ang hi chawi a la ngai ve hek lo. Chumai bakah AMC huam chhunga chengte hi chuan tuna kan sawi tak hnatlang hrang hrang khi kan mamawh tawh miah lo. A tul tawh hek lo. Tunah chuan chhung tin a lian a te in, hausa leh rethei ten mahni tawkah chhiah kan chawi nasa em em vek tawh a, heti chung chunga hnatlang lo la tih ve sek hi thil tul lo lian ber a ni. A thuhrimah chhiah chawi pun tir dan kawng zawn hi Aizawl Municipal Corporation te thil tum lian ber a ni hial awm e. Kum tin chhiah chawi mek tih pun dan emaw, chhiah thar chawi tir dan ngaihtuah emaw hi an hna pui ber a ni ta hial emaw kan ti ta chu a nih si hi mawle. Chutih laiin mipui lamin Municipal Sorkar kan hnem hnanpuina lam chu sawi tur a vang hle mai.
Chuti khawpa chhiah chi hrang hrang kan chawi mawlh mawlh lai chuan hnatlang koh theihna dan kan dan siamtute hian an lo la dah cheu pek a. Heti khawpa nasa chhiah kan chawi tawh mek lai hian engvang chuan nge hnatlang chu an la koh tak fo ang le? AMC area chhunga awmte hi chu hnatlang hman tura beisei pawh kan ni tawh lo. Kan chhiah chawi tling khawm hian khawtlang mamawh leh tul chu thawk mawlh teh se. AMC area pawn lamah chuan hnatlang te an lo la ko a nih pawhin thil hriat thiam awm tak a la ni mahna. Tunlai khawvelah chuan a hmei a pa in, a tar a zurin kan buai em em vek tawh, hnatlang hman kan awm tawh lo. AMC area chhunga hnatlang lo la koh fo kha a thing hle tawh zawk.
A reng reng thuah, hnatlang koh thu hi India ram Municipal Sorkar dangah a awm ve miah lo. India ram state hrang hranga Municipal Board/Corporation neih tawhna hmuna an dan leh hrai han thlir hian khawilaiah mah hian Local Council ten hnatlang an koh theihna dan hi a awm ve hauh lo. Awm tawh tur pawh a ni lo reng a ni. Municipal awm tawhna hnuaia hnatlang an koh ngai loh chuan keini Aizawl Municipal chhunga chengte nih vanga hnatlang lo la thawh tluk tlukna chhan tur pakhat mah a awm lo. Chuvangin kan thuneitute hian a rang lamin he dan hi siam thain hnatlang koh theihna hi paih hram teh se. A nih loh chuan mipui than harh hunah sawi tur an hre lo lutuk palh ange.
A tawp berah chuan AMC kan neih tak avanga kan hamthatna leh kan changkan tak sawtna hria chuan min han hrilh fiah teh u. Municipal sorkar kan neih tak avanga kan neih theih tak, JNNURM fund Rs 2.5 Crore te kha engti chiahin nge kan hman ral tak le? AMC kan neih tak hnu hian a faktute sawi dan takin engang chiaha changkang nge maw kan lo nih tak le ?? Hetiang barh luih sorkar hi ralkhata lo it ve em em thin Lunglei mipui chuan an han nei ta a….an lawm viau ang chu maw ?? District dang ho te hian an dil ve dawn em? Champhai lama thian thate khi chu an fing chhuak hman a nih hmel, an thawm a reh ta rih. District thenkhat Municipal sorkar neih ve lo it viau tana hriat tur pawimawh deuh mai chu…..sum hmanna tur hrelo, khawhral ve hrim hrim duhte tan hlawkna leh hnem hnanna awm miah si lova chhiah chawi awk awk duh tan a tih chi hle tih hretlang ang u. Sorkara chhiah chawi ning lo tan dil chi tak a ni. Chutih hunah meuh chuan bawlhhlawh paih tur ringawt pawn lehkha thiam hna hmulo rawih tur i zawng ve chuk mahna !!!