CHAKMA (TAKAM) MIZORAM AN LUH DAN -ZD Lalvunga

Kum 1872 khan British sipai Mizoram run turte puakphur atan Chakma (Takam) Lalnu Kalindi Rani chuan Takam (Chakma) 500 lai a pe a. Chung ho chuan Tlabung hi an lo thleng a.Mahse, Mizote chu anmahni lo run thintu an ni tih an hriat velah Takam ho chu an tlan let leh ta vek a ni.
Kum 1900-1905 khan Mizo Lal Vannawla Lunginkhar ram neitu chuan a fapa Zakhupa chu Muallianpui ramah a indan tir a. Lal Zakhupa chuan tuna Borapansuri-ah hian Takam (Chakma) thenkhat chu Chhiah-khua angin khawperah a dah a. Heta tang hian zawi zawiin awmhmun nghet lovin an rawn inzardarh tan ta a, 1918 vel khan Pukzing ramah Chhiah khua angin an rawn awm belh leh a. 1925-ah Phuldungsei ram Aivapui leh Mualvawm te, Sirte leh Lungno ramah te an rawn kai
ta zel a ni.
MIZORAMA AN DINHMUN : Mizo Lalte hian an ram chhunga Chakmate an awmtir kha ram leilung fate angin an dah lo. Chhiah chawia awm hawh angin leh an Kuli anga dah mai mai an ni vek. 1933-ah Lunglei SDO khan Mizote hriat lohvin Khaw pangngaiah awm phalna a lo pe a ni. (SDO order No. 407/ 1933-34 Dt. May 16, 1933) Kum 1934 khan Mizoram chhunga Hnamdang awmte chhiah lakna dan (Foreigners Tazation Law) an siam hmangin Chakma te chu kumtin Rs. 5/- chawitir an ni a. Ramneitute chu Rs 2/- Tax chawitir ve an ni.
Kum 1944 khan Pu E.S. Hyde, Superintendent of Lushai Hills chuan 21st March ah Order siamin Chakmate hmun pek khapna leh anmahni enkawl dan tur a siam a. Ramdangmi an nih vang khan hmun nghet leh In (Dwelling House) an sak pawh khap a ni.
Kum 1949 khan ramdang mi an nih anga chhiah pe turin Lushai Hills Superintendent chuan Order a siam nawn leh a. (Vide No. 10385/ 9/ 11-7 Dt. 2.12.49).
Mizo District Council a lo din tak khan, Mizo Union hruaitute khan an vote duh vangin Dy. Commissioner thupek bawhchhiain Pu Media (Takam/ Chakma) chu Nominated seat ah MDC atan an lo ruat ve ringawt maia. Khata tang chiah khan Chakma-te hi khaw hmun nghet leh in leh lo nei thei angin an inngai ve ta ngawt a ni.
Kum 1950 thleng khan India ram chhunga Scheduled Tribe List ah Chakmate hi an lang lova. 1957 khan Mizo Union hruaituten Scheduled Tribe List ah an telh satliah ringawt a ni.
Tin, India ram Independence nawr tanchhoh laia. Muslim League Movement vangin Bengali Mosolman hoten Chakma an tihduhdah tlanchhia eng emaw zat 1936-41 khan Mizoramah an rawn raltlan a. Lal banna tura Mizo Union in an nawr lai khan compensation tam zawk duhna avangin Chakma khawthar kai kha Mizo Union hotuten an ngai pawimawh lutuk lem lo a ni.
Thildang leh chu Mizo Union hruaituten Ruat Seat-ah MDC atan Media Chakma an hman atang khan Chakma te hi tlangnel takin Chitagong Hill Tract atangin an rawn lut thin a ni.
(1954-9164)
Tin, Kaptai Dam khuah avangin Chakma Refugee an pung vak a, a nawlpui chu Pu Bawihchhuaka, C.E.M a nih lai khan Arunachal (khatih laia NEFA) ah thawn thlak an ni a, heng Chakma-te hian tun thlengin Arunachal-ah vote an la nei lo. Tamtak chu Mizo ramri hrulah an chambang a, chung ho chu zawi zawiin an rawn lut tu leh a ni.
A dawt lehah, Tripura leh Arunachal-a Chakma Refugee-te hi Chakma District Council, Cong(I) hruaituten an pek atang khan a rukin an rawn lut khawm ta reng a ni. Tunah hian Cong(I) hotute hian vote duh vangin a rukin an chawlut reng a ni.
CHAKMA/ TAKAM TE HMALAK DAN : Chakma/ Takam te hian an Council Area zauh an dil a, Prime Minister Indira hnenah 17th April, 1984 khan Memorandum thehlutin, Chakma-te awmna hmun zawng zawng chu Chakma District-ah rin lut turin an ngen a. Chawngte Sub-Division pawh Kamalanagar Sub-Division tia thlak tura an ngenna pawh an hlawhtling tawh a, khata hming signed tute chu P.B Chakma C.E.M, A.C Chakma, E.M, J.K Tongchangya, E.M, leh N.K Chakma, Chairman Chakma District Council te an ni.
Hemi hnu hian Prime Minister Rajiv Gandhi hnenah dilna an thehlut leh a, chu chu February ni 1, 1985 khan a ni. Khata Signature petute chu, H.K Chakma, M.L.A, A.B Chakma, M.L.A lehP.B Chakma, M.L.A te an ni.
Hemi hnu hian C.J.P President B.B Chakma chuan P.M hnenah Chakma District zauh an dilna a thawn leh a, chu chu phalsaka Chakma U.T pe nghal tura an dilna chu a ni. Mizoram sorkarin bawhzui sakin No. J. 15011/ 6/ 91-Pol. Dt. July 18, 1991 khan U.T an Demand Area leh an Population te an zawtfiah a, ‘For Further Consideration’ atan a ti a ni.
P.B Chakma Memorandum hi Dt. 15/ 12/ 1986-a Memorandum an theh luh tawh bawhzuina a ni a, 1991-a theh luh niin a lang. Chakma-te hi an bulbal mumal taka chhuina hi a awm tam lo hle a ni. India ram chhiarpuia a lan dan chuan Bengal State pumpuiah 1891 khan Chakma 42,556 an awm a, 1901 ah 49,718, 1911-ah 58,672, 1921-ah 77,590, 1931-ah 1,35,508, Chakmate chenna ram chu tuna Chitagong Hill Tracts (Bangladesh) a ni a, Tripura (India) ah eng emaw zat an awm bawk a,
Mizoramah pawh tlemte an lo khawsa ve a ni.
Kum 1961 chhiarpui-a a lan danin Mizoram / Mizo Hills-ah Chakma tawng hmang 17497 lai an lo awm hman a. Tunah hian an pung chakin an pawngpawrh nasa sawt hle a ni.
AN HUANGTAU CHHO ZEL: Khawiah mah “Ka Ram” tih tur nei lo Chakma/ Takam te chu 1972 khan Autonomous District Council Ram leilung fate hriatpui loh leh phalna tel hauh lova pek an ni a, hei hian ram 1500 Sq. Km. lai a huam a ni.
Chakma/ Takam ho hian anmahni puala District Council meuh Congress (I) ten an lo pek pawh chu duhtawk lovin, Politics-a in awpna sang zawk U.T an deman leh ta a. Takam ten an puala inawpna tur U.T atan Mizoram Sq. Km 6400 tehmeuh an chuh leh ta a, chungte chu :
1. Chakma District Council Area ah = 1500 Sq. Kms.
2. Tlabung Assembly bialah = 2750 Sq. Kms.
3. Thorang Assembly bialah = 700 Sq. Kms.
4. Phuldungsei/ Kawrthah/ Zawknuam ah = 1400 Sq. Kms.
Chakma ten UT. atan ramri an hauh chu, Hmar lamah Cachar, Chhim lamah Burma, khawthlang lamah Bangladesh leh Tripura, khawchhak lamah Tuichang, Chawngte, Phairuang, Karnaphuli, Kauchhuah, Mar, Dhorai leh Katakhal te an ni.
Chakma/ Takam te U.T dilnaah hian Chakma Jatya Party (CJP) chuan 1991 khan Mizoramah Sq. Km 6400 Chakma ten sahthlak an tum chhungah anmahni chu mi 104700 awm tawhin an inchhal a, an pung chak ngaihtuahin tunah hian engzat tak awm ang maw??
Chakma District Council pe a, U.T an dilna bawhzui pui a Sorkar lehkha Vid No. J. 15011/ 691-101 of 8/ 7/ 91 hmanga Chakma U.T kamkeu tu Mizoram Sorkar hian sorkar lehkha H. 11014/1/ 92-GAD of 26/ 10/ 1992 angin Mizoram Assembly Electoral Roll siam that ruala Chakma Foreigner te dapchhuak a, Roll atanga paih a, Mizoram atanga umchhuak tura Hnam Sipai Group hrang hrang awmte tanrualna intel khawm a hun ta takzet a ni. Chuvangin Pasaltha huaisen Martarte thisen khan min tir chhuak mawlh rawh se.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More