Himalayan ram Bhutan chu Asia ram lian pahnih China leh India karcheha awm a ni. A awmna hmunin a zir em avangin a hlutna a sang em em bawk.
Bhutan hi China-in ramri buai a la chinfelpui loh zinga tel a ni a. Ram dang pakhat chu India a ni a, Himalayan frontier kaihhnawihah hun rei tak ata tawh inbakkaih deuh reng an ni.
Khawvel huapa China lian zel chuan Bhutan chu Beijing nena inremna siam tura nawrna a tawk nasa a, mahse, China nena inremna an siam dawn a nih chuan India pawmpuina a mamawh ngei thung.
Thimphu leh Delhi chuan inzawmna thuk tak neiin India chuan economic leh military thilah dollar maktaduai tel Thimphu hnenah a pe tawh thin.
Bhutan leh China te hian hmar lamah ramri buai leh thlang lama Himalayas ah ramri buai an nei bawk.
Chung ramri buai an neih zinga langsar ber chu strategic plateau Doklam tia sawi chu niin India, Bhutan leh China inrina bul lawka awm a ni. Bhutan leh China chuan Doklam hi an inchuh a, India chuan Thimphu hi a thlawp thung.
India chuan a hranpa pawhin Thimphu thlawp zawkna behchhan a nei. Mithiamte chuan Doklam plateau ram pathum te inrina hnaih taka awm (tri-junction) chu India tana security thila pawimawh tawpah an ngai a, Doklam hi China-in thut se chuan Siliguri Corridor, Chicken’s Neck tih pawha hriat lar mainland India leh north-eastern state te thlunzawm tu 22km (14 mile) leka zau chu dinhmun derthawngah a awm thei tia sawi a ni.
Tun hnaia Bhutanese Prime Minister Lotay Tshering an Belgian newspaper La Libre a interview a neiha a sawi chuan an theihna tlem zia a pholang viaua ngaih a ni a.
“Kan harsatna hi Bhutan chinfel tur a ni bik lo. Pathum kan ni a, ram lian emaw tenau a awm lo, ram pathum intluk tlang, pathumna chhiar tel an awm a. Kan inpeih a. Ram pahnih te an inchinfel chuan kan inring a, kan sawiho ang” tiin Tshering chuan a sawi.
Hei bakah hian Bhutan leh China te chuan an ramri buaina te an chinfel theih a beisei thu a sawi a. Ram pahnih te hian ramri buai chingel turin kum 1984 atang khan inbiakna an kalpui tawh a. Tshering chuan an ramah China an lut ru lo tiin a sawi bawk.
Tshering thusawi hi India tan chuan mutmawh hnarmawha neih tur a ni thung a, Bhutan leh China te chuan Doklam a tri-junction chu an inpawi fei thleng mai hlauhna a lian hle a. Indian media te chuan Thimphu chuan Doklam a ram anga a chhalna chu hauh natawk lovah an puh bawk.
“China chuan Bhutan chu ramri chinfel vat a nih theih nana nawr a, chu chu New Delhi vau nana hman a tum a ni,” tiin P Stobdan, India senior diplomat hlui leh Himalayan affair expert chuan a sawi.
“Chiang takin Bhutan chuan China nena ramri buaia an harsatna chu chinfel thuai a duh a, ramria Bhutan dinna leh China-in chinfel a tum dan pawh a inthlak danglam viau tawh” tiin Stobdan chuan a sawi bawk.
Indian media tena Tshering thu sawi an sel tak vak hnuah Thsering chuan, “Thil thar sawi engmah ka nei lo va, Bhutan dinna a danglam hek lo,” tiin The Bhutanese weekly hnenah a sawi zui leh thung.
Hetih lai hian China chuan Thimphu chuan Delhi thlawpna tel lo chuan inremna a siam mai mai ngam dawn chuang lo tih a chiang a ti thung tia sawi a ni a. “India chu harsatna a ni. China leh Bhutan-in ramri chinfel duh mah se, India a pawimawh tho. India-in ramri an chinfel a remti dawnin ka ring lo” tiin Liu Zongyi, senior fellow, Shanghai Institutes for International Studies chuan a sawi.
China leh Bhutan te hian kum 1996 khan inremna an siam hman lek lek awh a, mahse, India inrawlhna avangin a tlawlh leh thung, tiin Liu Zongyi chuan a sawi bawk. Bhutan-China border issue chu India-China ramri buai nena inzawmna nei sa a ni bawk.
India leh China te hian ramri rin fel loh zau le thui tak neiin India chuan ramri chinfel loh hi 3,488 km a tih laiin Chna chuan 2,000 km a ti thung.
Ramri buaina hi India rama northern Ladakh region atanga intanin khawchhak lamah Arunachal Pradesh (China in Southern Tibet a tih) thlengin a inzarpharh a.
China economy dinhmun leh sipai chakna sang zual zel chu Bhutanese tam tak te chuan thlir rengin Beijing nena inhnimhnaihna neih chu an ram tana tha zawk dawna ngaihna pawh an nei tawh tia sawi a ni bawk.
India leh Bhutan hian kum 1949 khan special treaty ziakin chutah chuan Delhi security ngaih pawimawh te chu uksak tur tih a ni a. Kum 2007 khan he inremna hi ennawn leh niin chutah chuan Thimphu chu foreign policy leh military thil leiah zalenna zau zawk a pe thung.
Bhutan-ah hian India sipai za tel awmin hmunpui an nei a, official te chuan Bhutanese sipaite training an pe an ti. He military headquarter hi khawthlang lama Haa khuaah awmin chu chu Doklam atanga 20km leka hla a ni.
Bhutanese commentator Wangcha Sangey chuan Delhi-in Bhutan chu Doklam a hloh remti lo se chuan Thimphu chuan China nen ramri buai an chinfelna a rei tawh ang tiin a sawi.
Sangey chuan tun dinhmunah chuan Bhutan chuan a mamawh tin deuhthaw India atangin a chawlut bawk si a, Thimphu chuan hmar lama a thenawm China atanga mamawh chawkluhna tha zawk a ngaihtuah a ngai a ti bawk.
Hetih lai hian India chuan Bhutan a hauh a tina hle reng thung. “India leh Bhutan te chu inbe pawp reng, inhnaih taka thawk dun niin venhimna kaihhnawih thlenga inrem taka thawk dun an ni” tiin April thlatir lam khan Vinay Mohan Kwatra, permanent secretary to the Indian External Affairs Ministry chuan a sawi a. “Tri-junction (Doklam) boundary a kan dinnna chu a ngai reng a la ni” tiin a sawi bawk.
India chuan Doklam a thil inthlak thleng danglam siam chu a tana a pawimawh em avangin a duh lo bur a. Chutih rual chuan Beijing in a nawr rengna avangin Bhutan chu a tang reng thei lo maithei bawk.
Bhutan chuan khawvelin Asian century a sawi laia ram lian ber pahnih te ramri pawimawh a neihpui mek laiin Delhi leh Beijing inkar boruak sosang reng zelah Thimphu chu dinhmun derthawngah a awm zui reng thei bawk.
Get real time updates directly on you device, subscribe now.
Prev Post
Next Post