January 13-18 chhung khan Chinese Minister of Foreign Affairs, Wang Yi chuan African ram pali, Egypt, Tunisia, Togo leh Ivory Coast te a tlawh a. Wang Yi hian Africa tum 11 a tlawhna ni tawhin African khawmualpui nena economic leh security lama thawhhona chu thupui bera neih a ni.
Eng vanga tlawh chamchi nge a nih?
Wang Yi an Africa a tlawh chuan tum tam tak a nei. Agenda pui ber erawh China-Africa Dialogue August 2023 a Johannesburg, South Africa a neih bawhzuina a ni. Khatah khan hmalakna tur pathum pawimawh zual Africa industrialisation, agricultural modernisation, talent development lama cooperation te a tel a.
Chu mai bakah Forum on China-Africa Cooperation 2024 (FOCAC) tum kua na tur neih a ni dawn bawk a. Egypt, Rafah crossing awmna leh Gaza nena ramri nei chuan China chuan global actor nih tumin Gaza a remna leh muanna a awm theih nan palai hnathawh a tum a ti bawk a. Wang Yi chuan Egypt, Tunisia leh Secretary-General of the League of Arab States pawh hmu in Gaza a inkahhai nghal a ngial thu a sawi.
Eng vangin nge kum 34 chhung lai China in Africa a ngaih pawimawh em em?
Sino-Africa inlaichinna hi kum 1950 chho daih tahw khan CHina in African liberation movement Cold War era laia a thlawp atanga intan a ni.
Kum 1970 chovah khan African ram tena China-in UN Security Council seat a chan theih nana an thlawpna a hmuh chu a pawimawh hle a. A hma chuan ideological support in pe mai an ni thin a, kum 1999 atang khan China chuan a company te chu Africa-ah “Go Out Policy” a kalpuiah investment ti turin a tan a ni.
Kum 2000 khan FOCAC chuan dialogue hmasa ber neiin an tum ber chu China-Africa coooperation chu diplomacy, investment leh trade hmanga sawhngheh a ni. Dialogue neih chuan ngaih pawimawh a neihah sumdawnna atanga tanpuina leh ‘mutual security assistance’ thlengin Xi Jinping a hnuaiah kalpui a ni ta zel a ni.
Kum 2013 khan China chuan inlaichinna chu sawhnghet zualin Belt and Road Initiative (BRI) hmangin African ram 52 zet chu hming ziah hnantu zingah telin infrastructure pawimawh tak tak a din sak a.
Tun dinhmunah China chu Africa sumdawnpui lian ber niin a raw material tharchhuah hmun lia thena hmun khat chu China-ah a thawn a ni. China pawhin Africa hnenah kum 2000 atanga 2022 chhung khan loan $170.08 billion ram 49 hnenah a pe a. Africa a China inbunna hi investor satliah chauh a ni tawh lo, tunah phei chuan Djibouti ah People’s Liberation Army Navy te chuan hmun an nei tawh hial a ni.
Africa a China thil tum?
Pakhatnaah, resources pawimawh te neih a ni. Africa hian khawvel cobalt leh platinum 90% supply tu a ni a, coltan 75% pe chuak tu a ni bawk a, chung te chu electronics tana pawimawh chungchuang a ni. China chuan Africa ah rare earth leh minerals refinery lian ber neiin mining sector lama a chungnun em avang hian Africa atanga mineral pawimawh lakah US pawh China lakah a innghat hial a ni.
Pahnihnaah African alliance leh geopolitical aspiration vang a ni bawk a. UN General Assembly-ah Africa chu bloc lian ber niin issue inchuh South China Sea angah te chuan Africa thlek lamin thil a thlak danglam dawrh thei zel.
Africa chuan China chu internatinal arena thilah Taiwan leh Hong Kong laka “One China Policy” ah te a thlawp bur mai a ni.
Pathumnaah chuan Yuan (RMB) tihchak a ni. China chuan Africa chu Chinese currency a sumdawng turin a nawr a. RMB chuan cross-border-yuan based ‘panda bonds’ pe chhuakin he mi hmang hian foreign government te chuan China atangin interest rate hniam takin fund an pechhuak thei a ni. China chuan Zambia $4.1 billion loan debt restructuring a kalpui avangin hei vang hian RMB hmanga loan lak chu Africa ten an awn nasa hle bawk. Chinese interest rate hniam bawk si leh African locla currency hlutna tlahniam zelah RMB chu dollar aia thlan turin a awm tlat a ni.
Palinaah chuan sumdawnna lama hmun tha a ni. Africa chuan finised goods China atangin a chawlut tam hle. Chinese export tena African market an deng chu Chinese economy tana tha a ni a, Africa young population leh labour force mantlawm bawk si chuan Chinese export khawvel huapin leh Africa-ah a ti nasa zual a ni.
Wang Yi tlawh Africa tana a pawimawhna?
Africa chuan China atangin investment, trade leh development aid dawngin Africa chuan natural resources a pe ve thung. China chu foreign direct investment source pawimawh ber a ni ta hial bawk a.
Chinese te infrastructure leh industrial park siamte chuan African tualchhung mite tan hna tau tet siamin ‘made in Africa’ idea chu a takin a thlentir tlat a ni.
Hybrid crop lama China puihna avangin Africa agricultural sector in hma a sawn phah bawk a. Africa ah chuan China nena thawhdun chu dahsan hle niin inrinna sang tak nen ‘win-win partnership’ anga ngaih a ni.
Hei bakah hian China chuan development aid a pekin Khawthlang ram angin ‘political condition’ a siam ve ngai lo bawk chu African te rilrem zawng tak a ni bawk .
Mahse, khawthlang ramte chuan Africa a Chinese investment chu hlauhthawnawm tih sawi thungin ram tam tak chu ‘debt trap’ leiba thangah an awk dawn an ti thung a. Kenya leh Zambia ram angte chu China loan an lakah an talbuai hle der tawh bawk.