India-ah hian kum thum chhunga a vawi khat nan kum 2026 chhungin ruahtui tla chu a nih dan thin pangngai aia a tlem a rinawm thu sorkarin a sawi a, Iran-a indona vanga thil man a san laiin Asia-a economy lian ber pathumnaa lo atanga thar chhuah leh hmasawnna kawngah nghawng a neih rinna a awm.
India-ah hian furpuia ruah tla hi economy dollar tluklehdingawn 4,000 vel nunna a ni a, lova thlaite tui pek leh tuikhuaha tui awm 70% hi ruah atanga hmuh a ni.
June 1 vel atanga chhim lama Kerala atanga thleng tan, September thla laihawl vela liam thin fur hi kuminah hian kum 50 chhunga tla thin zat chawhrual (long-period average – LPA) atanga 92% a tling pha dawn niin earth sciences ministry-a Secretary M. Ravichandran-a chuan Thawhtanni khan thuthar lakhawmtute hnenah a sawi.
Indian Meteorological Department (IMD) chuan ruah sur dan pangngaiah chuan kum 50 chhung khan thla li chhungin 96% leh 104% inkar niin a sawi.
IMD Director-General Mrutyunjay Mohapatra-a chuan, “Tun dinhmunah chuan La Nina ang chi boruak chak lo tak chu neutral dinhmunah a inthlak mek a; mahse, June thla hnuah chuan El Nino a lo than chhoh a rinawm hle a ni,” a ti.
El Nino hi khaw lum leh khaw vawt a ni a, Pacific tuipui laili leh chhak lama tuifinriat lumna chu a pangngai aia a sanin a thleng a, a tlangpuiin Asia chhimchhak leh khawvel hmun dangah khaw lum leh vawt a zual awm thin.
Tun hma chuan India-ah hian El Nino thlen kum tam zawkah ruahtui a tam thin a, a chang erawh chuan a tlak tlem phah ve zauh thin bawk a, thlai hrang hrang a tichhia a, thuneitute chuan buh thenkhat chu ram pawna thawn chhuah a tihtlem phah hial thin.
“Mahse, fur tawp lamah Indian Ocean Dipole (IOD) dinhmun tha tak a awm a rinawm a, chu chuan ruah tlak hun hi a pui dawn a ni,” tiin Mohapatra-a chuan a sawi.
IOD hi Indian Ocean khawchhak leh thleng inkar tuipui chung boruak lum leh vawt inang lo vang insiam a ni.
IOD a thata India Ocean khawthlang lamah tui lum zawk a awm chuan India-a ruah sur a titam fo thin a ni.
IMD-in LPA 92%-a ruah a sur tur thu a sawi hi kum sawmthum dawn chhunga a tlem ber tum a ni a. May thla kar tawp lamah fur lo thleng tura thlir lawkna dang a tichhuak leh dawn a ni.
“Hei hi (Middle East)-a buaina chhuak mekin nghawng a neih tur nen hian 2026-27-a India sum thawh chhuah tihpunna kawngah tlakhniamna a thlen thei,” tiin rating agency ICRA-a chief economist, Aditi Nayar-i chuan a sawi.
Sorkar chuan April 1 atanga tangka kum khat chhungin India economy chu 6.8% leh 7.2% inkara thang turin a chhut lawk tawh.
Ruah tla tlem tur hian tangka kum kal mekah thil man a tisang zual thei a, thil man sanna chawhrual ‘4.5% a pel thei’ niin Nayar-i chuan a sawi a. Thil man sanna hi March khan 3.4% a ni.
India hi khawvela buhfai leh purun thawnchhuak tam ber ram a ni a, chini siam chhuak tam ber pahnihna a ni bawk.
Khawvela ei theih hriak la lut tam ber, India hian tunah hian ram pawn atanga palm oil, bekang leh nihawi tel hi a mamawh hmun thuma thena hmun hnih vel a lei a. Indonesia, Malaysia, Argentina, Brazil, Russia, leh Ukraine atangin a lei ber.
Mumbai-a global trade house-a dealer pakhat chuan, “Ruahtui tla tlem chuan India-in hriak ei chi a lak luh a tipung dawn a, season tharah chini thawn chhuah theihna tur tlem sawt dawn a ni,” a ti.
Get real time updates directly on you device, subscribe now.