Dr Vanlalsiama Chhangte
Sawrkarin mipuite hriselna kawnga inenkawlna atana a siam, Universal Health Care Scheme chu April ni 1 atanga hman tan tur a nih thu puan a ni ta a. A lawmawmin mi tam ber tan thu chanchin tha tak a ni awm e.
Health Care Scheme hi mipui tam ber tan a pawimawhin a hlu em em a, mipui tam berin a taka sawrkar zem an zen ve theihna, mangan laia tanpuina kan dawn theihna kawng a nih avangin mi tin tan a pawimawh takzet a ni. Tuna sawrkar mekin a siam ‘Universal Health Care Scheme’ hi a hma lama health care scheme te ai pawhin a tha zawkin bill te pawh kan hmuh hma zawk ngei mipuite pawhin kan beisei tlat a ni.
Universal Health Care Scheme chu:
Health Care Scheme tharah hian inziak lut tura tihna leh inziah luh man te kan hmu tawh ang a. Inziah luh man hi chi hrang hranga then a ni a. General Ward-a awm duh tan Rs 2500/-, Semi Cabin-a awm duh tan Rs 5000/- leh Private Cabin-a awm duh tan Rs 5000/- te kum khatah chhungkaw pakhat tan pek a ngai dawn a ni. Tin, heng mi zawng zawngte hian kum khatah Rs 5,00,000/- (Nuaih nga) thleng an chhungkaw tan an bill theih dawn a ni.
Hemi a inziah luh ngai ve lote chu sawrkar hmathawk leh an chhungte, Civil Pensioner te, Golden card nei te an ni a, chung mite bak chu he Health Care Scheme-ah hian inziak lut vek thei ila, a lawmawmin hma kan sawn phah hle dawn a ni.
Health Care-a inziah luh dan pawh a hma ami ang lovin a thiam tan chuan awlsam zawk dawn hle tawh niin a lang. Health Sub Center a kal ngai thin kha Online in – Internet hmangin a inziah luh theih tawh dawn niin a lang a, hei hi hmasawnna nasa tak a ni. Tunah chuan awlsam takin, tapchhak zawl atangin healthcare-ah a inziah luh theih dawn ta a, inziah luh loh chhan chhuanlam kan nei tam ta lo! Online a ti thiam lote tan chuan sub center-a kalin a inziah luh theih tho dawn bawk a.
Health Care hi Dam that laia inziah luh chi a ni.
Healthcare-a inziah luh a tulna hre lem lo chhungkaw pakhat chu natna khirh tak an tuar hlauh mai a, health care-ah inziah luh chawp an tum a, mahse a hun a lo ni tawh si lo. An damdawi in bill zawng zawng puk chawpin an pek ngai a, an ram neih chhun an hralh a ngai a, an chhungkua an harsat phat zo ta vek mai a ni.
Hetiang chanchin hi ni tin, damdawi in tinah hriat tur a awm reng a, a pawi hle.
Mizote hi inkhawl khawm lem lo, mahni neih zawng zawng hmang ral chi, neih bak pawh puk thin kan ni fur mai. Thil dang atan kan khawl thei lo a nih pawhin dam mawh hritlan a kan inenkawlna tal hi chu inkhawl khawm a hun ve ta khawp mai a, hnam dang chu harsa awm tak takte pawh hian an lo nei zawk tlat zel tih hriain a hnam ang pawhin tan lak a ngai tak zet tawh a ni. Dammawh hritlan atan kan khawl thei lo a nih phei chuan Health Insurance sawrkarin min siam sak talah hi chuan tel ve ila, kan phak tawk ang theuhin healthcare-a inziah luh hi chu kan tih ve tur a ni. Health Care a inziah luh man hi mi thenkhat kuhva khawr man, zu in man leh mobile top up man zat ai pawhin a tam lutuk lo a ni. Kan incheina leh kan mobile phone man ai phei chuan a tlem zawk hle. Tin, kan scooter leh kan motor pawh insurance kan pe thin a, keimahni hi lirthei mai mai ai chuan lan pawimawh zawk daih tih hriain Health Insurance hi neih ngei i tum ang u. Pathian thu pawhin nakin hun atan inbuatsaih lawk turin min ti a, chuvangin kan damloh hun atan hian kan dam that lai ngeiin kan ngaihvenin health insurance te kan nei ngei tur a ni.
CASHLESS A NI TAK TAK ANGEM?
Universal Healthcare Scheme hi Cashless (Damloin pawisa pe miah lova inenkawlna) a tih tum a ni mauh mai a. Hei hi a theih tak tak ngat chuan India ram mai ni lo, khawvelah pawh healthcare scheme tha ber pawl a ni ngei ang. Mahse, damlovin man chawi miah lova damdawi inenkawlna siam thei ram hi khawvelah ram tlemte chauh an awm a, USA meuh pawhin a la thei lo a ni.
India sawrkarin a siam – PMJAY : Golden Card nei a inenkawlna pawh hi Cashless tura tih a ni a, amaherawhchu a enkawl man – rate hi a hniam avang leh ni khata pawisa hman theih chin te siam a nih thin avangin damlo te hian a daih loh chin chu damdawi dawrah te an lei a ngai fo thin a, Cashless tak tak chu a la thleng pha lo hle a, mahse mi tam tak phur chu a chhawk zangkhai ngei ang.
Cashless – pawisa chawi lo hian sawkar hospital-ah chuan engemaw chen chu tih theih pawh lo ni se, Private hospital leh kohhran hospital-ah te hian chuan Doctor hlawh, Nurse hlawh leh in luah man te pek ngaih avang leh enkawlna pawh tha zawk dawng tura ngaih a nih avangin a man a to zawk lo thei lova, sawrkarin damlo an lo enkawlna man a pek tur- rate hi tuna hman lai aia a tlem zawk em avang leh, engemaw chen bat sak an ngaih dawn avangin, “Cashless a enkawl hi chu Non Goverment Hospital Association te chuan kan tlin ve rih love,” tiin sawrkar an hrilh niin a lang. Sawkar hian he cashless scheme leh damlote enkawlna tur rate a siam hi hmang lui ngei tura a non-govermnemt hospital te hi nawr lui a nih chuan nghawng tha lo tak tak a awm thei dawn a. Damlo inenkawlna man tur bithliah tlat phei chu dawra kawr man hralhna rate tur sawrkarin a ‘fix’ ang deuhah a ngaih theih ang. Chutiang a nih vaih chuan medical lama entrepreneurship hmasawnna tur ngaihtuah ahnekin a hnungtawlh phahna, hospital tlakchhiatna thleng pawh a ni thei dawn a ni. Hemi atanga tih dan kawng awm thei nia lang chu sawrkar hospital aia private leh kohhran damdawi ina inenkawl zawk thlangte tuna kal dan angin a man pe hmasain a hnuah sawrkarah bill leh mai hi nise, emaw, cashless pawh lo hmang se, a rate to zawkna kha damlovin a pek belhchhah mai tura dah nise. Tin, sawrkar rate siam aia inenkawlna a tamna te kha pek ve inhuam a ngai dawn tihna a nih chu. Hun a lo kal zel anga, kan ram economy ten that hun a nei a nih chuan mi zawng zawng tan engmah pek belh ngaih loh hun te pawh a lo thleng thei ngei ang. Tunah erawh chuan kan sawrkar a la pachhiat em avangin mipuiten a vai vaia tum sak beisei lo ila, kan tum ve tur chin a awm a nih pawhin keimahni damloh inenkawlna man a ni tih hriain tum ve ngei kan tum tur a ni ang. Chuvangin cashless vek a lo ni loh pawhin phunnawi mai lovin kan dawn theih chinah lungawi kan zir a pawimawh hle ang.
Health Care Scheme engtin nge a changtlun zel theih ang?
1. MR/Healthcare Bill loh: Mizo mipuite hian engkim mai hi mite min pek sak emaw, tih sak emaw turah kan dah fo mai a. Kan damloh pawhin kan damdawi man leh damdawi in awmna man te hi sawrkar mim pek sak tur emaw kan ti tlat vek mai. Hei hi mi harsate chauh ni lovin mi hausa leh kan MLA, Minister te thlengin kan rilru put hmang a ni deuh vek mai. Chhungkaw tin hian kan dam mawh hritlan huna kan hman tur pawisa dah khawl ila, chu chu a theih hram chuan hmang ang u. Hetianga kan tih chuan mi harsa zawk leh mamawh zawk ten bill tur an nei thei dawn a, kan sawrkar harsa tak pawisa hman ngai lovin emaw, tlem zawk hmangin emaw kan awm thei dawn a ni. MR Bill loh, Healthcare bill loh theih hi a ropuiin a changkang em em a, hetiang rilru pu tlat hi a rukin mi tam tak an awm a ni. Hetiang mi changkanna a ni a, mi changkang, mahni intodelh tum nih tlat i tum zawk ang u.
2. Chhungkua zawng zawng inziak lut ang u: Khua / Veng zawng zawng hian kan area-a chhungkua zawng zawngte Healthcare ah hian inziak lut turin innawr/sawm vek ila, healthcare hi a lo hlawhtling thei dawn a ni. Health Insurance reng rengah chuan a damlo chauh inziak lut lovin, a dam lai ngei, bill lo tur ngei kha a inziah luh a ngai a ni. Mi 100-ah hian mi 10 damlo awm se, mi 90 dam mek te pawisa thawh khawm in mi 10 lek chu an enkawl thei dawn a ni. Chuvangin kan zavaia kan inziah luh phawt chuan sawrkar pawisa hman belh nasat ngai lovin a la in awi nung thei dawn a ni. Inziak lut kan tam theih nan Local Council /VC bengvar te chuan an khua a inziak lut te list nei vek se, inziak lut lo te pawh an inziah luh loh chhan hriain tanpui theih dan awm sela, mi zawng zawngin kan hlawkpui phah vek dawn a
3. Inziahluhna harsa tan khawsa thei zawk ten tihsak: Mi tam tak tana awlsam leh man to lem lo hi chhungkaw tam tak tan chuan harsa tak, inrelbawlna tibuaitu a nih theih avangin, veng khat, khaw khata mi khawsa thei zawkten harsa zawkte tan healthcare-a inziah luhna tur hi intumsak theih nise. Chutiang mamawhte chu YMA emaw, Local Council emaw, Kohhran emaw ten zawn chhuah emaw, in report-na tur emaw siam ni se. Mizote hi inlawm thin, chhiatni thatnia inpui tawn thin hnam kan ni a, thih nia inral leh damlo inkan ai pawhin Health Care inziah luhsak hian awmzia a nei thui zawk daih si a, inlawm dan thar a ni mai dawn a ni. Heng thil tha titute pawh hi veng chhung leh ni tin chanchinbu leh social media ah te pawh chhuah an remtihna azirin ni se, a va thain a va phurawm dawn em! A theih phei chuan health care office ngei pawh hian chutiang mite chu tarlang thin sela, thil tha tih kan intihhmuh nasa em em dawn a ni.
A tawp berah chuan healthcare scheme hi sawrkar hmasa ten an lo tan tawh avangin kan ti chho zel dawn niin a lang a. Sawrkar pawhin a aia thain tih tum zel se. Mipuite pawhin engkim hi a thlawnin a neih theih loh a ni tih hriain a man kan phal tawk angin pek ve ngei tum ila, sawrkar pawhin rintlak takin a rang thei ang berin bill pe chhuak sela, damdawi in te tana hlohna ni lovin hmasawn zelna tur anga kalphung kan siam theih bawk chuan kan healthcare system hian hma a lo sawn zel anga, kan ram chhung mai ni lovin ram pawn atanga pan tlak damdawi in tha – sawrkar leh private damdawi in pawh kan neih theih hunah phei chuan ram changkang kan ni ve tawh dawn a ni.