HLIMNA AN ZAWNG

Rev Dr Ramengliana

Zoram khawvel thlirtuten kan hmuh hmaih hauh loh chu intihhlim tum nasa tak hnam kan ni, tih hi a ni mai thei. Krismas leh kum thar vuakvet vel thlir phei chuan a chiang viauin a hriat theih a ni. ‘|halaiten intihhlimna hmun leh hun an mamawh’ tih hi kan thupui pakhat, kan ngaih pawimawh angreng tak a ni ta a ni. He kan ramah hian intihhlimna (entertainment) a tam rem rem khawp a. Tourism Department pawh hian ‘Land of Entertainment’ tih tagline hmangin tourist hip tum ta sela an tifuhin an phawk chhuak tha viau ta ve ang!
Mihring cheng tam dan ngaihtuaha zaithiam kan ngahzia, Comedian kan neih thatzia, Concert hlawhtlin thinzia, Award chi hrang hrang tamzia (zahthlak zawk!), Youtuber-in min chiah hnehzia, adt., zawng zawng thlir hian a chiangin a hriat tlat. Sakhua lamin crusade, revival meetings, youth festival, etc., an lo buatsaih reng bawk. Kohhrante pawh kan tih vut vut loh deuh chuan kan khua a har deuh nghal mai thin a nih hi. Mizote hi hlim tum tak hnam kan ni.
Hlimna kan zawnna hmun a dik lo thei
Hringnunin a mamawh pakhat chu a huhova han intihhlim chang a awm te hi a ni lo thei lo va. Eng emaw zawng taka nuam kan tih thilah kan han inhmang ve zauh te chu inthlahrun em em tur pawh va ni suh. Chutih laiin mahni in-entertain tum hian kan hun kan hmang zo ang a, intihhlimna hmuna phusa nasa ber si hian mi an kal rem huna beidawng ber kan ni leh hlauh si ang tih a hlauhawm thin. Concert-a lam huai pawl leh video clip-a lang pha pawl ni si hian mimal nunah kan hlawhchham der palh ang e.
Mi sang tam takin an tihsual chu hlimna leh nawmna an ngaih pawlh tlat hi a ni. Ngawlvei kan tam em em danah hian hei hi Zofate hmuh sual nasat ber a ni kan ti thei ang em? Nawm kan tum luata rethei bakberh, khawvel chen tum luata anchhe dawng emaw tih hial tur kan va tam em! Hlimna hi nawmnaah a awm lo va, lawmna hi entertainment-ah a awm lo bawk. Intihnawm chu hun rei lote atan a ni a, hlimna chu nun pumpui khawih thil a ni. Hei hi hre lovin tlai khat luhai leh darkar 2/1 nawm chem chema nun hlim neih mi tam takin an tum. Bumin an awm nasa teh e.
Hlimna chu kan zawn lohna hmunah a awm
Tunhma deuha rapper ngeng hmel zet Vincy khan “Hlimna an zawng, Diabola bolin nawmsip an bawl e,” tiin a hla pakhatah a dah a. |hangthar fing lo pawl tam takin hlimna an zawn dan a phawk chhuak tha viau mai. Chuti taka an zawn nasat lai hian hlimna hi amah chauhva awm a ni lo va, thil danga bet zel a lo nih tlat avang hian an hmu zo ngai lo. Hun engemaw chena nawmna eng eng emaw chu an hmu mai thei. Mahse hringnun pumpui huap, nun hlim leh lungawina dik tak neih nan chuan nawmsip hi a tangkai lem lo a ni.
Nawmna hi nawmsipah a awm lo va, hlimna hi intihhlimna hmuna zawn chi a ni lo. Hei hi nawmsip chungchanga hringnun thu inkawlkalh (paradox of pleasure) mak angreng tak a ni. Hlim nasat tuma hlimna hi zawn chiam chi a lo ni lo va, nawm tum lutukna hian tahna ruamah min thlen zawk thin a ni. He thutak kan pawm thiam hleihtheih loh fo hi khawvel sakhua zawng zawngin an zirtir thin leh mi fing heti lama ngaihtuahna hmang thinte thutlukna intawm a ni tlat. Hringnunah chuan hlimna leh lawmna chu a awm ngei e, mahse chu chu anmahni ngau ngau zawna hmuh theih an ni ngai lo va, thil dang (dik) kan umna kawnga kan neih thin an ni. Hei hi thil inkawlkalh, dik tlat si ‘paradox’ an lo tih thin a nih chhan chu a ni.
Hlimna hmelma lian ber
Hringfa zawng zawngin kan tum pui ber chu hlim hi a ni theuh mai. Engvang tak chu ni ang maw? Ramsate hian hlim an tum ve kher ang em le? Eng vangin nge kan hlim kher ang? Ngaihtuah chian chuan hetiang zawhnate pawh hi lo irh chhuak theih a ni. Amaherawhchu, hlim duhna hi thil tha lo a ni kan ti hauh lo. Siamtuin amah anna kan thinlunga a lo dah zingah a tel ve tlat pawh a ni mahna, chu hlim tumna leh chakna chu keimahniah a inphum tlat a nih hi. Neih theih ngei pawh a ni a. Pawi ber chu kan duh luata kan bawh sual thin hi a ni.
Kan hlim leh lawmna tur kan hmelma lian ber chu keimahni (self) hi kan ni tlat hi thil mak tak dang a ni lo thei lo va. ‘Hmelma lian ber chu a lo ni, he ka thinlung hi!’ tih ang deuhvin keimahni hlimna kan zawn luatah kan chavai der thei a. A chhan pawh hlimna chu mahni invulh, mahni tana nun, mahni indah hmasak, mahni hmasial (self-centredness) in a lo thleng ngai teuh si lo va. Mi tam tak chu chu mahni hmasialna chuan a bum a, an hlimna kawng tur emaw an ti a, an hlimna tura hmelma lian ber a lo ni si. Chhungte hlimna tur ei zawh sakin an hlimna an zawng, kawppuite thinlung hliamin an nawmna an um, mipui chanai eia inhnawh puarin lungawina an zawng…hetiang hi hlimna hmelma, hlimna pumpelh tura kawng tum danga min hruai lut tu a ni.
A hretupain a sawi chiang
Kan duh ber chu hlimna a ni a. Hlimna lah chu ‘Hei hi a ni e’ han tih turin amaha awm a ni si lo. Eng emaw zawng chuan ‘Thli man tum ang’ a nih dan pawh a awm. I zawnga, i hmu chiah emaw i tih hunah a lo ni lo lehzel ang. I zawnna hmun leh a awmna nia i hriat a dik loh phei chuan beidawnna leh lungngaihna khurpuiah a hruai lut zawk ang che. Hmelmapa hian kan nun tihchhiat vekna hmanraw tha takah a hmang thei a, a hmang mek bawk a nih hi. Mi dang nun tihchhe khawpin mahni hlimna min zawn tir thei bawk. Fimkhur chu a ngai det. Hlimna zawng mawlh rawh, a um pawh um rawh, mahse chu thil i tihna hmun chu dik ngei rawh se.
“Tu pawh mahni nun humhim tum chuan an chân ang a, tu pawh keimah avâng leh Chanchin |ha avânga nun chân chuan an humhim ang,” (Marka 8:35) titu kha lei leh vana tawnhriat ngah ber a ni a. Hlim tum luata mahni hmasial lutuk chu channa a ni tih a lo puang daih tawh a. Mahni inphat khawpa Krista leh a Chanchin |ha hmangaihtute chuan hlimna tak changin an nun an humhim ngei ang. Hlimna chu hlimna hrim hrim zawna hmuh chi a ni lo va, Pathian leh a duhzawng umtute nuna lo awm mai thin a ni zawk. Mahni inphata mi dangte rawngbawlsakna nunah hlimna dik chu a rawn inlar chhuak thin. Chuvang chu a niang hlimna chu ‘by-product’ a ni e, an lo tih thin. ‘Thil’ a nih miau loh avangin amah ngau ngaua zawn hmuh theih a ni lo, kan nun a inher dik tikah hlimna chuan min rawn nangching zawk thin a ni.
Nun hlim chu
Ziaktu Rene Breuel-an a lehkhabu thelep pawimawh tak The Paradox of Pleasure-a a sawi hi a ngaihnawmin a ropui thlawt a ni: “Hlimna tak chu nun tha – thianghlimna, ngilneihna, remna leh kan hriat phak loh khawvel a awmzia pawm vanga phurna leh hmangaihna nun – atanga lo zi chhuak a ni, tih aia dik hi a awm thei lo. A chhan pawh hlimna chu nun tak tak chungchang a ni. Amaha lo awm chawp ve mai thei a ni lo va, dik taka nun nena then hran theih a ni bawk hek lo. Pathian nihphung- mahni inphat leh mi dangte hmangaihna- nun atanga lo awm thei chauh a ni. Mahni hmasialna piah lam hmu phaa, anmahni hlimna theihnghilh thaka Pathian, mi dang leh Chanchin |ha tana inpetuten tum loh taka an dawn thin a ni. Kan man tum tak chu kan pek chhuahin kan dawng hlauh thin,” tiin. Hlimna chu chan loh khanah, kan channa hmun a dik chuan a chhuak thin a ti a ni ber awm e.