Hmarchhak state-te dinhmun…

16th Finance Commission-in, chhiatna a lo thlen thulha tanpuina (DM&R Fund) a chhut danah, tehfung atana a hman mekte chu India hmarchhak state te tan chuan hman a remchang ve lo tiin tun hnai khan hmarchhak state-te chuan hemi chungchang hi an sawi ho a. State tinin mahni dinhmun lo zirchiang a, hmalak zel dan tur ngaihtuah ni se, an ti a. An ngaihtuah ho hi remchang hmasa berah Guwahati-a sawiho leh tur a ni.
Hun kal tawh thlir letin, 15th Finance Commission hun laia chhiatna fund sem dan tur chhut dan formula kha, sawiselna thawm hriat a ni lova; state mal thenkhatin duhkhawp lohna neia an lo sawisel a nih pawhin, tun anga hmarchhak state pum huap anga inrawnkhawm rup rup ngai thil ang kha a thleng ngai lo niin a lang.
Tun 16th Finance Commission (2026-31) ah hian, hriat theih chinah, state tin chan tur chhut nan tehfung pahnih ‘A’ leh ‘B’ a awm a. ‘A’-ah chuan, 2011 atanga 2024 thlenga state ten chhiatna avanga sum an hman tawh average lak a ni a; hei hian 70% a keng a. ‘B’-ah chuan Disaster Risk Index (DRI) atan ‘multiplicative’ (Hazard x Exposure x Vulnerability) hman a ni a, hei hian 30% a keng ve thung.
Hazard-ah hian chi 10 dah a ni a, chungte chu: tuilian, khaw-khêng, thlipui, lirnghing, leimin, rial tla, khawvawt, ruah baw-hawk (cloudburst), kawlphe leh lum lutuk (heatwave) te a ni a. Exposure hi mihring awm zat a ni a, ‘mipui an tam chuan in leh lo, thlai etc chhia a tam’ tih behchhanna a ni. Vulnerability chu state per capita income atanga teh a ni bawk.
Hmarchhak state-te hi mipui tlem tê tê awmna state kan ni hlawm a, Exposure-ah hian kan dinhmun a hniam duai thei; chhiatna nasa tak tuar chungin mipui tlem avangin Fund hmuh tur a sang thei dawn lo tihna a ni mai awm e. Thil dangah pawh sawi tur tam tak a awm thei ang.
15th Finance Commission hun laia DRI chhut dan Additive (Hazard+Vulnerability) kha keini abikin tlangram state-te tan chuan a la tha ber tihna a ni awm e.
Eng pawh ni se, DM&R Fund chungchang chauh pawh a ni lova, sawrkar laipui scheme leh project-a guidelines te hi hmarchhak state tana hman (apply) remchang ve chiah lo hi a tam thei hle a, hengte pawh hi hmarchhak state huap hian sawrkar laipuiah thlen ni se a duhawm hle bawk a ni.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More