KHAWPUI NUAM NEI TURIN

Rev Dr Ramengliana

Aizawl khawpui hi ‘Khawvela Mizo tana khaw nuam ber’ ka lo ti ve thin a. Mizote luah khawpui, Mizo taka engkim awmna hmun leh Biak In tina Pathian biak inkhawm a nawm em emna hmun a nih vang a ni awm e. Aizawl hi chu khawpui fai tak a nih a, mihring an hawihhawm em emna hmun a nihna hian a chawimawi hle bawk thin. Tin, tu pawh mai hi an harhvang a, inchei an nalh a, a tlangpui thuin an smart zaih mai hian hmun nuamah a chantir a, khawpui lian lo tak ni mah se a chhuanawm dan a awm tlat thin. Mizopa leh nu ten nuam kan tih em em chhan hi a hmun a rualrem em vang leh a thawl nawm em vang a ni lo tih erawh chu a chiang a, heti zawngah chuan duhthawhawmna lai a tam ve khawp mai. Tunlaia kan boruak tawn mekin a zir bawka han titi ve zawk teh ang.
1. Aizawla thil fuh lo thenkhat
Aizawla khawpuia thil hmuh theih mai zinga mak angreng tak, kan ngaihtuahnaa lut vak ngai lem lo chu, a khawpui len em em loh ang hu hian in a ropui em em hlawm mai hi a ni. Hei hi lawm tur nge lawm loh tur hriat thiam a harsa. A lawmawm zawnga chhut chuan heti taka in ropui, chhawng tam tak tak sir tuaka a han ding thep thup mai te hi chu a chhuanawm ve thlawt a ni. Amaherawhchu, hei hi ka rilruin a that lohna a hmuh phak loh vang a ni zawk ang em? A hlauhawm theih dan leh kan intihhrehawm tawn theihzia kan lo hriat tawk loh vang a ni thei zawk ang em? Ram changkang zawkah hetiang hi a ni ve ang em? Rem leh rem lova inhun ve talh talh tuma inzeh ve hram hram ang chi hi ram changkang zia a ni em? |hangtharte hian ngaihtuah chiang ila, hmathlirna thui tak nena dan kan siam a ngai tawhin ka hre ve tlat thin.
Ka thu chu ni se chuan tun achinah in chhawng sang deuh deuhva sak hi ka phal tawh miah lo vang. Kan mithiamten lirnghing kawngpui chungah kan awm, an ti si a, a hlauhawm lutuk deuh a ni. Leimin a lo tam lehzel bawk si. Fur apiangin thil rapthlak deuh deuh, leiminin in a hnawl leh in tla hniam, uiawm leh vanduaithlak tak tak kan tawng ziah mai hi a hrehawm em mai. Kan leilung aia nghet tha khawpui dangah pawh in chhawng li (4) aia sang sak phal lohna te pawh a awm ve tho. Khawpui chhungah chuan in leh in inkar zuah awl chin tur tha tawk tak siam a ngai. Chu chuan khua a tithawveng ang a, mi zawng zawng tan a nuam telh telh dawn a ni. Mihring leh awmna hmun inhnawh bit lutuk hian mihring a tithawipik mai ni lovin, thing leh thlai tan hmun a awm lo va, boruak siamtu ber kan hnawt chereu reng tihna a ni.
2. Fuh theih hun a thleng
Thil mak angreng tak mai hi a thleng thin a. Thlarau em em pawh a ngai chuang lo, a lo thleng ve mai thin a ni. Kan la upa lutuk lo pawh a niang a, nikhua kan hriat theih tirh atangin Assam Rifles sawn chhuah thu hi an sawi tawh thin a. State sorkar lam pawhin an nawr na viau thin a, mipui lam pawhin khawpui laili hmun tha laia sipai an han inhung rup mai hi kan ning hle a ni. Eng emaw ti lai phei kha chuan an chhuak tawh dawn emaw tih hun te pawh a awm a nih kha. Mahse chuti maia awlsam chu a ni lo aniang, an chhuak hleithei lo rei hle. Chutih laiin tuna sorkar lai hi an ding deuh chauh tihah, an chapopui theih bik miah lovin Sipai lam chuan an chhuahsan ta duak mai a ni. Miracle engemaw chu a thleng a ni reng mai. A nih loh leh Pathianin tuna kan sorkar kutah hian dah a duh kher a ni mai thei.
Aizawl hmel, Mizote khawpui hmel a ni dawn a, kan tu leh kan fate chhuan tlak leh pawn lam mite pawhin an tlawh chak em em chhan turin i siam mawlh teh ang u. Inhnial leh inselna hmanrua atan hmang lo ila, thiam leh hriat erawh thawh khawm sang sang thung ila. Keini ang duang te hi chu khawpui tak tak kan tlawh tam ve lem lo a. New York-a tlawh tawhte chuan Times Square tih vel khu a ‘laili’ deuh ber emaw tih tur a ni a, London-ah lah ‘Trafalgar Square’ tih ang e, New Delhi ‘Connaugh Place’ an tia maw ni, Mumbaia Gateway of India leh a chhehvel ang te, Bangalore lamah ‘Brigade Road’ an tih ang chi, mipui han inhawr khawmna hmun tha bik deuh hi chu a awm thin a. Chutiang hmun nuam tak chu kan din a ngai, he hun tha Pathianin min pekah hian. Tuna AR ram kan hman tangkai dan turah pawh hian chutiang deuh chuan han ngaihtuah chhin ta mai mai ila.
3. A tha thei ang ber
Kan hotuten ruahmanna tha tak an nei vek tawh tih hre chungin han titi chhunzawm ta zel ila. Bazarna tur hmunpui a nih kher pawh a ngai lo va, Aizawl tawt taka kan hawi thawlna tur hmun, kan tu leh fate nena ‘outing’ na hmun nuam, Zotawng taka ‘thiltih pui’ neihna hmun tur tha tak a din theih ka ring tlat. Bazar Bungkawn atanga Dak In te hi chu Four lane tiat kawng phei ruah mai sela, a sir tuak leh a laiah kea kalna leh thing mawi tak tak phun phei thluah mai bawk ila, leng dawn phei se chuan kawng sirah hian motor parking-na tham hmun hi awm phei vek bawk sela tih tein duh thu ka lo sam ve mai mai thin kha a nia. Han thleng tak tak se ka ti ngei mai.
Thing awm sate hi a tam thei ang ber hum a, a tam thei ang ber phun belh tur a ni ringawt. A hlutzia kan hre vek. Amaherawhchu, a hmun azirin kih mai remchang zawkte pawh a awm ve thei tho vang tih pawm tel bawk ila. Kan duh chuan building kawt, kawng sir, in leh in inkar, parking area…thing lian tak tak phunna tur hmun pawh a tam thei ngawt ang. Hmun thawl tha mipuiin kan mamawh a, chutiang tha tak neih theihna chu kan kutah a awm mek a ni. Tunlai mite hi an changkang a, inkhelh mup mupna hmun ni lem kher lo recreational centre lam hawi te, open gym an tih mai ang chite pawh hi han hun thliah thluah theih a nih te pawh ka lo ring ve ringawt a. Keini aia fing zawk kan sorkar chak tak hian hma han la sela, mipui hian tha takin i lo thlawp teh ang u.
Kan bawh pelh vaih chuan…
Pathianin he chance hlu tak a pek hi sorkar leh mipuite hian kan bawh pelh thiang lo. Kan khawpui ngainat em em, mahse tawt leh in-ek-beng kan nihna hi eng emaw chen siam that theihna hun tha leh a hmanrua chunglamin min pe a nih hi. Mahni hmasialna tel miah lo leh mimal hamthatnaa lut miah lo turin thuneitute hian hma la mawlh rawh se. Kan tih fuh loh vaih chuan thangtharin min sel kumkhua tawh dawn si a. A remruat thiam berte ruai sela, a vei berte phet tir sung sung rawh se. Tu mahin i indal buai lo teh ang u. A mawhphurtute hian mipuiin kan lo thlir thup tih hre reng bawk sela.