KHAWVEL PAHNIH

Rev Dr Ramengliana
General Secretary, NEICC

Mizo Cartoonist te hi an changkang ve tawh hle a ni. Idea tha tak tak nei, an kutchhuak awmze nei tak tak a awm nual tawh mai. Hman deuha ka hmuh phei kha chuan ka rilru a la thuiin Mizote khawvel pahnih a entir fuh hlein ka hria a. Mahse ka zawn let fe hnu pawhin ka hmu zo ngang lo va, a Sap version zawk ka hmu fuh ta hlauh thung a. Chu cartoon chuan mihring chi hnih tilangin, pa pahnihin an fate ve ve kaia tual hmun phiattu an thlir dun lai a ni a. Pakhat chuan, “Lehkha i zir that loh chuan saw mi ang saw i la ni dawn a ni,” tiin tual hmunphiattu chu kawkin a fa chu vau titih a. Pakhat zawk erawh chuan a fa hnenah chuan, “Lehkha ttha taka i zir chuan sawtiang mi harsa zawk tan khawvel tha zawk i siamsak thei dawn a ni,” tiin fuihna thu danglam a chhak chhuak ta a ni. Hengte khawvel hi a va han inhlat tak em!
Kan lo tisual fo tawh em ni?
He cartoon hian ka rilru a hruai thui takzet mai. Ka naupan laia ka nu leh pain lehkha zira mual eng hmu pha ve tura min fuihna zawng zawng te ka ngaihtuah nawn a, a hmasa zawk ang deuh khi kan thluk dan a lo ni thin tih a chiang hle. Keini thang kha chuan lehkha kan zir tang tang chhan pawh a ni deuh vekin ka ring. Lehkha zir te kha retheihna khawvel atanga kan zuan chhuah theih vena kawng a ni a. A pawimawh bawk a ni. Mahni dinhmun siamna dinhmun awmchhun chu mahni hmasialna rilru, inhaivur tumna nasa tak nena kan bawh kha a min titum ruh tur tha ber kan hriat a ni mai awm e.
Lehkha tha taka zirte kha midangte tana malsawmna nihna kawng hlu leh pawimawh a nihna lam kha kan ngaihtuah pha lova, kan nu leh pate pawhin an ngaihtuah pha meuh lo. Rilrua lian ber chu keimahni leh kan chhungkua a ni mai. Mahni inhaivur mai lo chu kan ‘values’ ah a lo tel nasa lo! Chumi rah chu vawiinah hian kan seng ta em ni? Heti taka hmasawnna rahbi kan rap fuh hleithei lo hi. Kan infuih danah a thluk kan lo tisual reng em ni dawn le? Keimahni retheihnain min chim nat hlawm em avangin chumi khawvel han chhuahsan chu kan buaipui hmasak a ngai reng a. Mahse keimahni harsatna bil piahlam khawvel chuan min chim let vek tih kan lo hai thui mah mah a ni mai thei.
Kan nihphung bulthut a fel tawk lo
He kan rilru puthmang hi thlarau leh taksaa kan nihna bulthut a ni hial awm a. Kan mithiamten sawi duh se Mizo society kha chu mimal thatna ngai pawimawh hmasa thin (individualistic) aia khawtlang thatna tur dah hmasa (communitarian) thin niin an sawi ngei ang. |hangthar khawvelah hian individualism hi kan intuh nasa tih a lang reng mai a. Kan rual elna te pawh heti zawng hian kan her deuh vek a. Pathian Thu kan inzirtir danah pawh hian mahni mimal chhandamna kan dah lian hle a, keimahni pawn lam khawvel a ken tel kan chhut tam lo niin a lang. Thlarau lama kan mimal thil kan tifel thawkhata kan inngaih chuan chatuan atana kan dinhmun fel ta vang vang anga ngaih a awl khawp mai a nih hi maw.
Thlarau chhandamna chungchang kan zirtirna te hian kan nun pumpui a khawih a, kan khawtlang nun a khawih dawn tih te hi inzirtir thiam a tul tawh a ni mai awm e. Keimahni bilin vanram kan kai a, kan hlimna tur ni lovin midangte tana malsawmna kan nih dan tur leh Krista Isua tana nung tur kan nihna lam kan uar tawk rih lo a niang e. Pianthar leh thar lohte pawh hi Vanram kai leh kai loh lam issue aiin Krista tana nun leh nun loh issue lama sawi a pawimawhzia a lang telh telh dawn a ni. Chuti lo zawng, Krista hmel kan ramah a lang fiah lo telh telh palh mai ang.
A thluka bo thui kan tam
Zirtirtu pakhatin a zirlaite a vau velna ka beng a rawn thleng a. “Kan lehkha zir chhan te chu hlawh tam deuh neih a, nupui hmeltha deuh neih hi a ni mai alawm,” a ti a nih chu! Hetiang rilru puthmang hi kan pelh hma chuan kan ram hmakhua chu thim tak a ni zel ang. Kan kuta theihna awm hi keimahni inhaivurna hmanraw thaa kan hman zel dawn chuan eirukna leh mirethei-hausa inkar thui tak tak chu a awm zel ang. Thiamna neih kan tum chhan pawh mahni nawmna chauh a nih chhung chuan ram ropui kan kai ngai lovang.
Ni e. Nihna sang leh dinhmun pawimawhte hi mi zawng zawng tan a ni lem lo. Tam zawk hi chu min dah ve ngawt pawh ni se tihnawka hlawhchhampuitu kan ni zawk dawn tih a chiang. Dinhmun pawimawha ding theite chu chanvo tha leh khawsakna dinhmun sang deuh hlekte pawh lo nei se thik thu a awm hauh lo. An ni tin khawsakte pawh lo nuam deuh se lawmpuiawm an ni. Mahse maw…. an thiamna leh theihnate hi anmahni inhaivurna hmanrua ringawta hmang tur chu an ni bik hauh lo. Hleihluak taka hausa tur pawh an ni bik chuang bawk lo. Midangte tana khawvel tha zawk siam tur an ni tih hi i inzirtir tan teh ang u. Spiderman-an “With great power comes great responsibility” a tih kha ram hnuk khawih thil a tling a ni.
Political power
Ram leh hnam siam tha turin politics ringawt kan mawhpuh theih loh laiin a chunga kan sawite khi politics khawvelah a pawimawh nangiang tih a lang reng a. Politics hian thiltihtheihna a keng hnem ber tih hretute kan ni. Chu thiltihtheihna chu a chhe zawng leh a tha zawngin a thawk thei ve ve bawk a. Mizoram hmasawnna a zuana a zuan hun tur chu politics fung chelhtuten mahni inhaivur nan ni lova ram siam that tak takna tura an kuta thiltihtheihna an hman hunah a ni ngei ang. Zofate kan vanduaina chu chutiang taka titu kan la awm meuh lo emaw tih theih hi a ni a. Khawvel thar siam aiin mahni inhaivur kan la khel nasa zawk a, midangte khai chhuah aiin keimahni in leh lo kan la vei zawk tlat hi kan thanmawhbawk a ni. |hangthar politician-te hi chuan zuan kan thei tawh se a duhawm ngawih ngawih a ni.
Kan Lal Isua ni 40 chhung chaw a nghei hnu khan lung chhanga chantira intipuar tura thlemna nasa tak a dawng a. Mahse maw… a thiltihtheihna kha amah intihtlai nan hman a duh miah lo a nih kha hre reng rawh aw.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More