Mizo Chief Council-in sawrkar laipuia zangnadawmna an dilna chu Supreme Court-in a hnawlsak.
Supreme Court-a advocate on record JC Lalnunsanga sawi danin, lal lal hunlai khan Mizo khawtlang chu lal rorelna hnuaia awm a ni a, lalte hian ‘ram’ neiin an awp thin. Khawtlang mipui hnenah lo neihna tur ram an theh thin a, thlai thar, a tlangpuiin buh atangin chhiah ‘Fathang’ an la thin. British sawrkar awp lai pawhin lal rorelna hi kalpui zel a ni a. India-in zalenna a hmuh hnuah he bial hi Assam hnuaiah a awm a, sawrkar chuan Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act 1954 siamin, he dan hmang hian lalte thuneihna, ram leh rorelna a laksak a ni. Kum 1955 khan sawrkar chuan lalte hnenah hian zangnadawmna Rs. 14,78,980 a pe a ni.
The Mizo Chiefs Council chuan kum 2014 khan Supreme Court-ah sawrkar laipui khingin writ petition an thehlut a. Mizo lalten an chanvo neih thin pek let emaw zangnadawmna emaw pek an dil a. He thubuai hi court hian rei tak a ngaihtuah tawh a ni.
Lal (thin) mi 309 awmna The Mizo Chiefs Council hi Assam Legislative Assembly-a The Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act 1954 siam a nih hnua an chanvo leh dinhmun tha an hloh tak avangin court-ah hian an zualko a. An thuneihna leh an ram laksak an nih avangin Mizo lalte hi ram nei mumal loin an awm ta a. Tunhmaa an dinhmun pek let an nih dawn loh chuan zangnadawmna cheng vaibelchhe 50pe turin court-ah hian an dil a ni.
Mizoram sawrkar chuan Mizo lalte thil phut hi tawmpuiin Supreme Court-ah affidavit a thehluh sak a; mah se, zangnadawmna pe tura an phut hi a tam tham avangin khatih laia Mizoram sawrkar, Pu Lal Thanhawla kaihhruai Congress sawrkar chuan zangnadawmna chu sawrkar laipui pek tur zawk a ni, tiin Supreme Court-ah hian a tang a ni.
He thubuai ‘hearing’ hnuhnung ber hi 2025 August 31 khan neih a ni a. Supreme Court judge Justice JB Pardiwala leh Justice Mahadevan ten an ngaihtuah. Hemi ni hian a lehlam ve ve in an tan chhan an sawi a. Court chuan ukilte chu written submissions (thubuai neih, dan leh hrai inghahna leh finfiahna adt. inziahna) karhnih chhunga pe tura a tih hnu-ah 2026 March 13 khan thutlukna a siam ta a ni.
Lalte hian sawrkarin zangnadawmna a pek tawh kha ‘Fathang’ man chauh a ni a, ram man a tel lo, tiin an tang a. Mizo lalte hi India rama rin luh an nih hnua hmanlai ‘princely state’ lalte hamthatna leh ‘privy purse’ pek an nih ang bawka pek ve tur an ni, tiin an phut bawk. Mah se, Court hian an ngenna hi a hnawlsak a ni.
Court chuan ‘princely ruler’ te hnena ‘privy purse’ leh hamthatna an pek chu India danpui hman hmaa sawrkar nena inremna hranpa an lo siam tawh anga pek an ni a, pawl dangten dan hmanga an chanvo anga an phut ve theih a ni lo, a ti a. Lalte thuneihna tih bo a nih atanga kum 60 deuhthaw hnua petition thehluh a ni chu a pawm theih a ni em, tih a ngaihtuah tel bawk.
Court hian High Court-ah kalin sawrkar lam hian beiseina an pek thin avangin ngaihhnathiamna pe in, he thubuai hi ngaihtuah phal mah se, a tawpah chuan lalte hian ram chu dan ang taka an ta (legal ownership) a ni tih an finfiah zo lo tih a sawi a. Finfiahna an thehluh zinga mithiamte thuziak leh chanchin ziah dan chuan lalte chu ram neitu pumhlum an ni tih a nemnghet zo lo a. Chuvangin, court chuan India danpui hnuaia lalte ro/ ram neih theihna dikna chanvo (property rights) chu bawhchhiat a ni loa, an fundamental right laksakna a awm lo, tiin thutlukna a siam a, an petition thehluh hi a hnawlsak a ni.
Get real time updates directly on you device, subscribe now.
Prev Post