MIZOPA ROPUI SÛN NAN THU KAM KHAT

Familia Fanai Lal\ansanga

Mizo zinga Pathian thu thiam, thu ziak mi, ram leh hnam vei, pa thâwm nâ, Revd. Dr. Chuauthuama chu lungphu chawl (Heart attack) avangin January ni 4, 2024 (Ningani) zan dar 10:20 khan Ebenezer damdawi in, Aizawlah a boral.
Variety is the spice of life. Ngaihsan zawng a inang lo ang bawkin ngaihsan loh zawng pawh a dang. Chu tak chu khawvel tinuamtu leh titaktu chu a lo ni reng mai. Chawhmeh duhzawng pawh a inang lo. Baibing ei ngai reng reng lo kan awm laiin baibing duh êm êm, a thlennaten a duh leh duh loh an zawt a, hnuk ulh teuh chunga ‘Bing e!” ti thei tawk khawpa duhte pawh an lo awm tak tak.
“Aw, Bethlehem, Judai khawpuite zingah i tê ber tawp lo ve,” tih ziak ang khan “Aw, Bukpui, Mizorama khuate zingah i tê ber tawp lo ve,” tia awrawl chhuah meuhva tlangau hi ka chak fo. Engvang nge tih chuan he khaw te reuh te hi Pastor Chuauthuama pian leh murna a nih vang a ni.
A zirna lamtluang hi a thui vawng vawng khawp a, Bukpui PS leh MS atangin Aizawl Mizo High School leh Synod High School-ah. Pachhunga University College atangin United Theological College, Bangalore-ah. BD hi kum 1987 khan First Class-ah a pass a, Senate of Serampore College hnuaiah pakhatna a ni. Senator’s Prize for Highest Proficiency in BD Examination in 1987 lawmman a dawng a, BD a zir chhung hian UTC Bangalore atangin academic prize 15 lai a dawng bawk a ni. “The utmost for the highest’ tih hi a thinlung phekah a inziak a ni ang. Tum chuan kawng a awm.
Bangalore atangin Cambridge University, UK-ah M.Phil a zir a, a zir chhung hian Ann Fry Hebrew Award, St John’s College, Cambridge leh Rogerson Hebrew Studentship, St John College a dawng a. Certificate course pakhat The Bible & Its Setting chu kum 1990 khan St George’s College, Jerusalem-ah a zir zo bawk.
Pa namai zawng a lo ni lo. Pa dar ben a ni lo lehzual. ‘Pa nasa a ni,’tiin fak rawk ila kan infak-âr-ek a ni ang a, hum sual ka dai a, mi huan thlai ka pet tihna a ni daih ang. Lei ka chawi mai thei. Pa thâwm nâ chu a ni. A huaisen bawk. Pu R. Vanlawma nen ‘Thu leh Hla’ thla kip chanchinbua an inkhen dan vel kha ngaihnawm ti takin ka lo chhiar ziah a. A dim lo khawp mai. A tawpah zawng Pu R. Vanlawma kha a harhchhuak ka ti mai; ‘Pachuau sual zawng’ a ti a ni ang, duap a kai ta. Dawih aw a chhuah ta.
Chuauthuama hi kum 1947 April ni 1, April Fool ni tak khan Bukpui khuaah a lo piang a. A pa chu Tawna a ni a. A nu chu Buali a ni. Pianpui unau mipa pathum leh hmeichhia pahnih a nei. A naupan tet atangin a nâk zen chi, a tih tawh lama a rilru, a ngaihtuahna leh a chakna zawng zawng sawr chhuak thei mi a ni a. Zirna lamah a thiam thei pawl a ni ziah.
Lehkhabu ziah hi a hautak khawp mai a, a bu-a tihchhuah phei chu a hautak lehzual. A timi hi an awm deuh zawng a ni ang. Thu sawi thiam nazawng leh pa titi thiam apiang hian lehkhabu ziah kher kher hi chu an puitlin vek lem lo va, an pamtul fo reng a ni.
Tin, heti hi a ni a, pa namai lo, pa thâwm nâ Pastor Chuauthuama hian lehkhabu engzat nge a ziah tawh ang aw? Thu ho te te leh lehkhabu dawrawm ni lo, academic writing tling chin ngawt hi ama pual liau liau pawhin bu 60 chuang a ziak a. A lehkhabu hi mi dang hnenah lei turin a hnawn ve ngai lo va. Lehkhabu tihchhuah tur a la thûl khung nual. Mi dang nen bu 4 an ziak a, mi dang lehkhabu ziah a endiksak (edit) ngawt pawh Rev.Dr. Zairema lehkhabute tiamin bu 20 dawn lai a tling daih! Seminar paper a ziah tawh zat hi a tam a, ka kutzungtang thliahin a daih lo va, kezungtang thliah nen belhkhawm pawh a la daih lo cheu. Kum 2013 August ni 19 atanga Mizorama ni tin chanchinbu sem chhuah tam ber Vanglaini, Revd Chuauthuama Huanga a ziah tawh hi article puitling 500 aiin a tam daih tawh bawk a. Tluk loh rim chu a nam chiang a ni.
Zep thu a cheng lo. Vawi sarih pawh piang nawn leh thei dawn tehreng ila, ani hi kan tluk thei ngut ang em maw chu le? Ruat lawk (Predestined) hi a awm a, ruat bik hi an awm bawk. Chutiang mi chu tlêmtê an ni, hringfa zaleng zawng zingah hian. A ni lo em ni? Beng sikin lo ngaihtuah ve chhin mah teh. Ka daw hauh lo. Dawt ka sawi lo. Mi an nihna aia tawngpawng fak hluak chi ka ni ve lo. Chunglam thilpek; thu ziah theihna leh thu ziah tur ka dawng thin a, ka dawn ang zia zelin ka ziak zel mai zawk a ni.
Sap tawng chuan Pastorte nihna hi ‘Reverend’ an ti a. A lam tawi chu ‘Rev.,’ emaw, ‘Revd’ emaw ‘Rev’d’ emaw a ni. Pastor Chuauthuaman a hming hmaa ‘Revd’ a dah avangin thingtlang khaw khat nula chhuanvawr leh hmeltha hmai taka arngeng lianpui awm ang a nihna pawh a awm hran lo va. ‘Revd’ hi Pastor Chuauthuama hian a ma ta bil anga a keipui sahauhna tur pawh a awm na hek lo. Pastor dang pawhin an hman a thiang vek tho. A duh anih phawt chuan the Reverend C. |huama ti pawhin a ziak thiang. A duh athu a ni mai. Kan thu chaite leh ka thu khelte hi a ho mah mah thin em aw? ka ti ve mai mai. Mai maia’n a.
Reverend hi Latin tawng ‘reverendus’ atanga an lak a ni a, ‘mi zahawm’ tihna emaw ‘zah kai chin’ tihna emaw a ni a. Pastor Chuauthuama hi bari a then phak vang leh a sam a kuih pial zaih avanga ngaisang ka ni lo va, profession pride a neihna hi ka ngaihsan chhan chu a ni a. Mahni tih tur tak kan tih hian mi zahawm kan ni mai. Mahni kuang lo nawr vak vak chingte hi an intidere ka ti. A zir taima a, a ziak taima bawk a. A thuziakte hi hnawhsarumin a tichhuak ve ngai lo hi entawntlak a tling. A Mizo tawng ziak a dik leh dik loh hi Mizo dictionary leh Mizo Language Committee buatsaih ‘Mizo |awng Ziah Dan’ a en chhuak leh dap zel. A Mizo tawng ziak chu lo dik thlap tur reng a ni e. A taima êm mai. Mizo Academy of Letters thla kip chhuak, Thu leh Hla magazine editor a ni a. Thuziak mite, article thawhtute hian fonts chi hrang hrang an hmang hlawm si a, ani hian chûng fonts chi hrang hrang, email-a inthawn a, a bik takin ‘t’ bikah technical thila a lo danglam thin chu Synod fonts hmangin a lo chulmam leh vek thei nia! A hautak dan tur hi namen lo tak a ni. Mafaa chungchang a thuziak kha ‘thuziak anchhedawng a ni e,’ tih min hrilh tak e!
Hebrai tawng hi a tui zawng leh a chemkalna tak a lo ni leh zel a. Mahni tui zawng tak zir hi chu thiam pawh a thiam thei viau tur reng a ni. Chu a zir thiamna chu Mizo tan malsawmna a lo ni ta. A ropui e. Mizo zingah Pathian thu zirna lama Doctorate degree awrh hi an tam narawh e. A thu leh hla chhiar tur hi khawvar lam arsi ang pharh lah ni! Utawk tûr vawn chu neptê a ni.
Kum 2021 December ni 4 khan Serampore College chuan Revd Chuauthuama hnenah Doctor of Divinity an hlan a, Serampore College principal Dr Vansanglura Vanchhawng chuan, “University chawimawina sang, Doctor of Divinity hi Revd Chuauthuama hian a phu a, kohhran leh khawtlâng rawng a bawlnaa a thawh that chungchuan avang te, Mizo kohhrana hruaitu chhuanawm, Pathian thu hriatna lama mi chungchuang, lehkha ziak mi, Pathian thu thiam a nih vangten Doctor of Divinity hi pek a ni,” a ti.
Sap tawng tel lo hian sera mu ka thur thei mawlh lo. Min lo hre thiam mai teh u. Pu Dolungkhama, Sap tawng a mik a mak hre lo chuan, ‘Ka chhiar kan mai zel,’ a tih kha maw!
Groucho Marx thusawi hi a dik a ni; –
“Behind every successful man there is a woman; behind her is a wife,”
American thuziaktu ropui Mark Twain-an a tuihnih a; –
“Behind every successful man, there is a woman – and behind every unsuccessful man there are two”
Mipa hlawhtling phenah hmeichhe fel tak an awm ziah. Mipa hlawhchham phenah mi pahnih an awm – amah leh a nupui.
Mizo pa ropui Pastor Chuauthuama hnunga mi, a nupui, Pi Lalchhumi rawngbawlna hi hmuh hmaih chi a ni lo. A ropui ka ti thlawt a ni. Ka u B. Lalthlamuani, Dr. C. Lalhrekima nu te nen hian Pi Lalchhumi chu nulat lai atanga inthian tha an lo ni leh zel nen, Biate nula hi an lo fel a ni ang.
Tichuan, kan mi thiam puipa pangngai, Pastor Chuauthuama hian Rihsang mual min lo liansan ta si a, a hmun ruak hi tuin nge luah ta ang le?
New Delhi khawpuia kan cham lai takin L. Keivom boral thu khan min rawn deng dawt mai a. A vui ni tur December ni 1, 2021-ah Dilshad Garden, East Delhi atangin cab lain Mayur Vihar ka pan vang vang a. Chuta tang chuan Delhi dai fem, Burari Christian cemetery-ah ka kal leh ta vang vang a, a vuinaah a fapa khan a pa chanchin a sawi a, “A life well-lived’ tih a hmang a.
Ka chhut vang vang hian Pastor Chuauthuama hringnun hi rahchhuah nun a ni ka ti lo thei lo. A rah hnem hle a, a nun hian Lalpa a chawimawi a ni. (Johana 15: 9)

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More