Peru-ah khawpui hlui, Peñico hmu chhuak
Thil hlui zirtu, archaeologist-te chuan Peru hmar lama Barranca province-ah hman lai khawpui hlui an hmu chhuak tih an puang.
Kum 3,500 vela upa tawh khawpui, Peñico tia a sawi hi tun hma lama Pacific tuipui kama chengte leh Andes tlangram leh Amazon luipui kama chengte insumdawn tawnna khawpui niin an sawi.
Lima hmar lam km 200 vela hlaa khawpui hlui hi tuipui kam atanga metre 600 (1,970 feet)-a sanga awm niin kum 1,800 – 1,500 BC inkar, Middle East leh Asia-a civilisation tam tak a pian lai vel bawr thova din niin an ngai.
Zir chiangtute chuan tuna khawpui hlui an hmuh chhuah hian America-a civilisation upa ber, Caral hriat chian lehzualna tur a nih theih an beisei.
Drone hmanga video an lak an tihchhuahah chuan tlang awihtlanah chhawrdawhin a awm a, khawpui lailiah thil sak kual a awm a, chu chu lung leh hluma siam inten an hual a ni.
Kum riat an dapa an zir hnuah in ding 18 an hai chhuak a, heng zingah hian temple leh mihring chenna hmunte pawh a tel.
In awmna hmunah hian zir chiangtute chuan thil pawimawh tak tak, hluma siam thil, mihring leh ramsa lem te, thi leh tuipui atanga lak chhuah thil hlute pawh an hmu.
Peñico hi America-a civilisation upa ber nia an chhal, Caral awmna atanga hla lo tak a ni a. He khawpui hi kum 5,000 vel kal ta, 3,000 BC vela din nia ngaih niin Supe phaikuam, Peru-a awm a ni.
Caral-ah hian monument 32 a awm a, heng zingah hian pyramid lian tak te, lo neihna atana hman tuikawng leh khawpui inrem fel tak te a tel a. India, Egypt, Sumeria leh China-a civilisation hmasate nena danglam deuh a ni.
Tun hnaia Peñico zir chiangtu, kum 1990 chhova Caral hai chhuahnaa an hotu, Dr Ruth Shady chuan tun tuma an thil hmuh chhuah hi Caral civilisation hriat chian zual phah theihna tur leh sik leh sain heng khawpui a tihbuai dante pawh an hriat theih tur thu a sawi.
Peñico hi ‘sumdawnna, tuipui kam, tlang ram leh ram hnuaia chengte nun dan leh khawsak dan awm khawmna’ a nih thu Dr Shady-i hian Reuters news agency hnenah a sawi.
Ningania khawpui hlui hmuh chhuah a nih thu a puannaah archaeologist Marco Machacuay-a pawhin Peñico hi Caral-a mihring nun dan hriatna atan a la pawimawh zel dawn tih a sawi.
Peru hi America-a hman lai hmun hlui hmuh chhuah tamna a ni a, heng zingah hian Andes-a Inca citadel Machu Picchu leh thlalera Nazca Lines te pawh a tel.
Get real time updates directly on you device, subscribe now.