‘GREATER MIZORAM’ HMALAKNA HMASA BER ATANGIN:

By C.Lalaudinga
Ramhlun Venglai
9862769948

Indopui II-na a lo tawp a, 1945 Sptember ni 2, Japan in surrender-na, British indo lawng Battleship Missouri lawng chu Tokyo Bay litengsawlah a ding fel a, a chhungah chuan Paper chu an sign fel ta a. Chumi hnu chuan Atlantic Charter Roosevelt-a America President leh British Prime Minister Churchill-a ten 1941 August ni 14-a an lo siam fel tawh ang khan India chu British hnuai atangin 1948 June thlaah a chhuahsan dawn ta a (British-in a chhuahsan hun hi 1947 August ni 15-ah ruahman aia hmain an pe ta thut zawk a ni). Mahsela, kan dan pui India Constitution chu an la peih si lo, Chairman Ambedkar-a hoin luleta tangin an la draft ta mup mup chauh mai a ni.
Chung hun lai chuan keini Assam Tribal Excluded Area-te pawhin Assam Constituency Advisory Council kaihhruaina leh ngenna angin kan dinhmun tur ruangam chu an duh dan tlangpui zama Indian Constitution-a telh a nih ve theih nan ruahman turin Mizo Union Party chuan Committee an thlang chhuak a, chungte chu:

1. Pu Khawtinkhuma, President
2. Pu L.B. Thanga, Vice President
3. Pu H. Vanthuama, Gen. Secretary
4. Pu Lalbuaia, Treasurer-te an ni.

Anni chuan an theih ang angin tun hnu zela kan awmdan tur leh Lushai Hills leh a vela kan unaute nena awmkhawm dan tur an lo ruahman chu ni 17 April 1947-a Constituent Assembly Advisory Sub-Committee, Assam atanga Aizawla lo kal hnenah an lehkha chu peih thlapin an lo pe thei (submit) ta a ni.
Chuta an lehkha ziak lak tawi tlemte chauh kan thupui tihfiah nan ka han tarlang dawn a ni:
INDIA ZALENNA CHHUNGA ASSAM SAWRKAR ZAWM CHUNGA MIZORAM INAWP DAN TUR, MIZO UNION-IN A REL LAWK INDIA INAWP DAN SIAMTU PAWL HNENA SUB-COMMITTEE TE HRIATPUIA A THEHLUH CHU:

1. Tuna Mizoram(Lushai Hills) hi (Chhiarpui 1941) Mel killi 8142 laia zau, mihring 1,46,900 lai awmna, 1935-a India sawrkar dan siam ang khan Excluded Area tia koh zingah a tel ve a. Kumpinu Bawrhsapin Assam Larsap hnuaiah Superintendent through-in a pumin a awp a. Governor chu Kumpinu aiawhtu a ni.
2. India ram hi ama kea a din veleh tuna Mizoram hi Assam-ah a tel ang. Kawng engemawah chuan Assam sawrkar nen an inzawm ang a, chung inzawmna tur thil chu Assam dan siam pawl leh Mizoram dan siam pawl ten inrawn khawmin an la titlu ang.
3. Hemi ram hi tun chinah chuan MIZORAM tih a ni ang. Chutah chuan hengte hi an tel ang:
(i) Tuna Lushai Hills Bung khata kan sawi takte hi
(ii) Mizoram zawm Cachar biala Mizo 9000 lai awmna mel killi 300 laia zau khu
(iii) Mizoram zawm Chittagong tlang rama Mizo 5000 lai awmna mel killi 3000 laia zau khu
(iv) Mizoram zawm Meitei (Manipur) tlang rama Mizo 7000 lai chenna mel killi 3500 laia zau leh
(v) Mizoram zawm Rengpui ram Tripura state biala Mizo 7000 lai awmna, mel killi 250-a zau nen.

4. Bung 3-na sub no. (i) – (v)-a a sawi zawng ramte khi Mizoram tia ram khata an lo intel khawm hunah chuan a hnuaia mi ang hian bung thuma then a ni ang.
(a) Tuna Zoram Chhim bial leh Chittagong bial Mizo awmna telin
(b) Tuna Zoram Hmar bial leh Rengpui ram Mizo awmna telin
(c) Cachar leh Meitei bial Mizo chenna chin zawng nen
5. Khing bung hrana thente khi, bial engemaw zatah then leh theuh a ni ang a, chung bial tinte chuan Mizoram dan siamtu pawlah chuan aiawhtu an nei theuh ang.
6. Mizo ho no. 3-na no. tê (ii) – (v) naa chengte khian Mizorama tel ve an thlahlelin an remti vek a ni.
Note: 14. Heng zawng zawng hi kum 10 hnuah siam that leh theih a ni ang.

Sd/- H. Vanthuama Sd/- Khawtinkhuma
General Secretary President
Mizo Union Mizo Union
17th April, 1947

Helaia thu thehluh hi sei tak chhunzawm tur a la awm a,
1. Mizoram chhunga invawn dan
2. Dan siamtu pawl
3. National Council chanpual
4. Executive Council
5. Rorel pawl
6. Thu chhe rem pawl
7. Municipal Council leh
8. Relation with Assam & Mizoram

tihte a la ni. Phek tam fe dan tha tak tak a awm a, mahse, kan thupui mil tawk kan sawifiah theih dawn avangin a dang chu kan sawi lo mai ang.
Pahnihnaah chuan, he Mizo Union Party-in Assam sawrkara an lehkha thehluh bakah Mizo Party hrang hrang inzawmkhawmina hma an lakna pakhat chu:
Churachandpur Mizo Convention (Khawmpui):
A hmun: Kawnpui (Churachandpur, Manipur)
A hun: Ni 15-16 & 18 January, 1965.
Chairman: H.K. Bawihchhuaka
Secretary: Haokholal Thangjom

He Convention-a Mizo Hnahthlak Party aiawh kal khawmte chu Biate Council, Chin Union, Gangte Tribal Union, Hmar National Union, Kom Union, Kuki National Assembly, Mizo National Council, Mizo National Front, Mizo Union of Manipur, Mizo Union, Paite National Council, Simte National Association, United Manipur Zomi Organisation leh Vaiphei National Organisation.
An thupui khel ber chu:
1. Heng hun lai hian India danpui Constitution alo chhuak a, Lushai Hills-a Lakher leh Lusei chauh inziak thin kha hnam tam tak inziak siin, a then hmaih siin, chumi hriat thiam lohna avangin.
2. Naga ho ten Churachandpur khawpui tih chauh lohah chuan Mizo Hnahthlak Kuki zingah Naga chhiah an khawn thin a. Chu chu an manganpui avangin.
He Khawmpuiah hian Mizo Hnahthlak an kal tha em em mai a. A thlengtu ten an thleng hneh a, an inpe zo a, an mikhualte an lawm hle. (Kei, C. Lalaudinga pawh palai ni lovin, chhimtu angin ka tel ve a, Pu Laldenga pawhin thu sei fe a sawi).
Thu pass thenkhatte:
1. Mizo Hnahthlak hote hi thlah khat ethnic, umbrella pakhat hnuaia awmin, India State khat, rorelna khatah awm tur kan ni.
2, Chhinlung chhuak kan ni vek a, unau vek kan ni.
3. Kan inzawmkhawmna hming tur chu Convention neih leh hunah ngaihtuah tura tih a ni.

KHAWMPUI PATHUMNA:
Kum 1968 October thlaah Mizo Union chuan Mizote inzawmkhawmna Mizo Integration Council chu Aizawlah an ko leh a, Zoram pawn atangin kan unaute an lo kal nual a, rambuai lai a nih avangin an tam teh chiam lo.
KHAWMPUI PALINA:
Kum 1970 February ni 15-ah All Mizo Integration Council chu Assam ram Cachar District hmar Khawlian (Lakhipur)-ah Pu R. Dengthuama Mizo District Congress Committee Chairman-na hnuaiah neih leh a ni.
Chuti ang khawp chuan Mizo hnahthlak chi peng hrang hrangte hian India State hnuaia nihliap pakhat zar hnuaia awm duh leh unau chhulkhat kuala inzawmkhawmna duhin an lo buatsaih tawh thin a nih chu.
Kum 1935-ah Burma ram chu India nen |iau luia then hran tawh a ni a, chuvangin, Chin Hills-a kan unaute nena kan inzawm dan tur sawi theih a nih loh avangin an lehkha thehluhah hian telh ngaihna a awm lo. Amaherawhchu, an rilruah chuan an bang bik lo a ni. Chuti chuan tunlaia Mizo inzawmkhawmna (Greater Mizoram) an sawi thar hluai tak hi kan Mizo hruaitu hmasa te khan nasa takin Theory-in an lo bei tawh a, a theih chen chenah practical-a an tih pawhin an la hlawhtling chiah lo a ni.
Ram inhmangaih siaka a ti hmasatu nia insawi kan tum takah hian Mizo Union hotute kha an lo thlir zauin an lo va fing hma tak em! Chumi hnuah ZORO (Zo Re-organisation) ho khan thil tih (action) nen meuha lantirin, kawng te an lo zawh tawh a. Midangte pawhin an ti ve zel bawk ang chu.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More