Kuki-Zo te bawhchhiat list la awm lo

Union Home Ministry chuan Kuki-Zo insurgent group tena ground rules an bawhchhiatna emaw list siam a la nei lo tiin Seilen Haokip, Kuki National Organisation (KNO) senior leader chuan a sawi.
Kuki-Zo-Hmar group te chu ‘secessionists’ (inlak hran tum) an ni lo tia sawi bawkin an ngiat ber chu Manipur chhunga seperate administration, Constitution framework hnuaia siam a ni ti bawkin, ‘anti-India’ tia sawi tur an ni lo a ti bawk.
“May 3 hma zawng pawh khan kan demand chu Manipur chhunga autonoous territorial council a ni a, mahse chu chu May 3 (2023) a thil thlengin a hliahkhuh vek tawh a ni. Kan demand kan thlak danglam tawh a, chu chu a taka thil thlengin a hrin a ni. May thla khan kan MLA te chuan Home Ministry hnenah seperate administration (SA kan duhthu an thlen tawh a. July, August leh September thla khan SA chu tunah chuan Union Territory legislature neiin kan sawifiah tawh a. SA chu UT angin kan sawifiah a, Delhi anga awm kan duh a ni” tiin a sawi.

SoO agreement
Kumin kumtir lam khan Manipur Assembly chuan State chhunga tharumthawhna thlen tia sawiin United People’s Front (UPF) leh KNO — umbrella organisations 25 insurgent groups tenena suspension of operations (SoO) pact siam chu an hnawlna resolution an siam tawh a.
February thlaa Manipur sorkarin kum 2008 a insurgent group te nena Manipur sorkar, Home Ministry leh hel pawl te nena inremna siam pawhsei a duh tak loh avangin ennawnin a awm mek bawk.
Haokip chuan an hnenah eng vanga SoO agreement chu pawhsei a nihlohna chhan ‘ground rules’ hrilhfiah an ni lo a ti bawk a. “KNO leh UPF te hian camp pasarih ve ve an nei a. Cadres an neih 2,200 a ni bawk a. An ralthuam te pawh automatic deuh vek a ni” tiin Haokip chuan a sawi bawk.
“State sorkar chuan ground rules bawhchhiatna tia an sawi enfiahna tur mechanism thar a duang a. Hun pangngai chu ni se, chung thil te chu joint monitoring group, Home Ministry kaihhruaina leh State aiawh pawh telnain an enfiah thin tur a ni. May 3, 2023 atang khan meeting a awm tawh ngai lo va, ground rules violation enfiah turin mechanism a awm hek lo. Dan bawhchhiatna tia sawi te chu list a ni lo va, eng nge a nih pawhkan hnenah hriattir a ni hek lo, a chhan pawh platform a awm tlat lo a ni” tiin a sawi.
Kar kaltaa Delhi a Home Ministry hnuaia adviser (northeast) A.K. Mishra nena inhmu Haokip chuan Home Minister Amit Shah chuan ‘remna awm theih nan SoO awmse a duh’ tia sawiin mahse State sorkar ber chu inremna duhlo zawngin a khawsa tlat a ni a ti bawk a.
“Political settlement a awm theih nana inbiakna chu May 3, 2023 a thil thlengin a tikhawbaw zo vek tawh a. Inbiakna a awm theih nan SoO a awm a ngai. Centre in inbiakna neih a duh a, chumi tur chuan SoO pawhsei a ngai. Tripartite pact pawhsei a nih theih nana February 29 a inbiaknaah Manipur State in aiawh a tir duh lo. State chu tel ve tur a ni a, Home Ministry kalhin a awm thiang hek lo” tiin Haokip chuan a sawi bawk.

Ralthuam ruk
May 3, 2023 atang khan Manipur chu tribal Kuki-Zo leh Meitei te nena inbeihna thlengin buainain a tuam tan tawh a. Mi 2256 chuangin nunna chan phah tawhin in leh lo chhuahsan mi 60,000 chuang an awm tawh bawk.
Haokip chuan police armouries te hills a awm te chu suasam a nih laiin valley a awm te suasam nen chuan khaikhin tham pawh a ni lo a ti bawk a.
“Hills atangin ralthuam 200 chuang rukbo in a awm a, valley ah thung chuan 4,000 chuang leh ammunition 6 lakhs chuang a ni. Indonaah chuan ralthuamah a innghat a, keini pawh kan ralthuam za telte nen kan inven ve a ngai a. Mahse, ralthuam tam ber te chu police te hnenah peklet a ni tawh” tiin a sawi bawk.
“Tu ten nge ground rules bawhchhe nasa zawk? Keini bawhchhiat ve chu State sorkar bawhchhiat lakah chuan beitham tak a ni. Manipur state constitutional asset tinte chu min beih nana hman a ni a. Keini chu kan mi leh sa ten paan emaw sikret emaw lei nan mi pawisa an dil bak engmah chhuahsak kan nei lo va. State in Centre in stipend a pek te pawh an sem duh lo va, cadre te kum hnih engmah peklohin an awm tawh. Kan cadre te chuan nupui leh fate an nei a, an fate pawh school a kal an ni a. Camp a awm turin min duh bawk si a, kan camp te hi kum 2008 a din a ni a, infrastructure te tluchhe tawh bawk a. |um tam tak siamtha leh thawmtha turin kan ngen tawh chungin engmah tih a ni lo. Stipend pek kan ni lo va, eng nge kan ei dawn? Riltam chu a thinrim thin a, pawi a khawih mai thin” tiin Haokip chuan a sawi.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More