CHIEF MINISTER NI VE TA ILA CHUAN – P.C.Lawmkunga

Khawii State-ah pawh chief minister dinhmun hi a sâng em em a. Central minister tam ber khuan Sawrkar Laipuia minister 70 aia tam zinga pakhat mai nih ve aiin an State-a chief minister nih an duh zawk deuh vek mai ti ila kan tisual tam pui lo vang. Anmahni State ngei tihhmasawnna lama insâwrbing an duh vangah kan ngai thei ang.
CM han ni ve khiah mai ila chuan hengte hi ka ti nghal ang.
Ei Leh Bara Intodelh Ngei Ngei:
Agriculture portfolio leh a kaihhnawih Vety and Animal Husbandry, Fisheries leh Co-Operation department te hi ka chelh hmak ang a. Kum tina kan chaw mamawh 1,20,000 MT atanga a chanve zeta kan indaih lo reng hi ka titawp ang. Chu mi tihlawhtling tur chuan kan tlangram lo neih dan hi thlakin lo neituten tlangram leilet(hill terracing) an siam chur chur tawh zawk ang a. Ram dang tam takah tlangram leilet an hlawkpui em em laiin kan rama ti ve tura hmalakna a awm ngai lo hi a mak ka ti kumkhua mai. He mi atan hian tlangram tuilak (lift irrigation) nasa takin ka tihmasawn bawk ang. Tichuan Agriculture hi kan nunna hnar a lo ni dawn a ni. IFC leh Zuangtui kudam te chu hmanlai an chang tawh ang.
Saa intodelh mai ni lova pawn lama thawn chhuah tham thar turin co-operative society beihpui thlakin ar, bawng, vawk vulh leh sangha dil siam turin khaw tinah Self-Help Group leh Co-operative Society din a ni ang. An thar chhuahte hralh zung zung theihna turin Trifed leh Neramac te nen thawhhona ka siam bawk ang.
Mizoram ei leh bara intodelhtir thei awm chhun CM ka nih dawn avangin India ram State dang CM te pawhin min zahin Central Sawrkar pawhin min ngaithah thei tawh lo vang. Ramri buaiah pawh Mizo te kan huai sawt ang. Midang neih ring chungin a huaisen theih loh. Mahni intodelh mang si lova nuam taka zina hotel tha ber bera thlen hi a inhmeh lo a. Tute zar emaw zova zin phei chu CM tan khan a zahthlak dawn. Ka CM ve hun erawh chuan State intodelh CM, Sapramah nuam taka zin pawh zahthlak lo ka ni dawn a ni.
Ka thu a khauh viau zel ang: Intodelhna chuan mahni inrintawkna min pe ngei dawn a. Ka thu tihtluk turah reng reng NGO leh Kohhran ka rawn fo lo vang. Zu khap leh khap loh chungchang emaw, officer tute emaw an hna siksawi chungchangah emaw pawn lam atanga min nawrtute thurawn ka la lo vang. Ka thu tihtluk tawh chu a tuka sût leh mai mai mi ka ni lo bawk ang. Sawrkar thilah rorel lai party-a eng Committee emaw eng Council emaw inrawlh ka phal hauh lo vang. Mizo tawng thiam lo chu CS atan kan duh lo, tih mai maite chu ka benga rawngah ka thun lo vang. Chutih laiin ram pum tanrualna chi hripui emaw khuarel chhiat rupna emaw a lo thlen chuan tumah ka rawn hreh leh si lo vang.
Sawrkar hnathawk tihtlem:
Inrenchem nan leh Sawrkar hna a chak zawk theih nan Mizoram sawrkar hnuaia thawk mi 50,000 vel hi ka titlem ang. Kan mihring zat ngaihtuaha sawrkar hnathawk zat 4.5% hi a sang lutuk a ni. Hei hi kum 2009 chhova Greece Sawrkar sum buaina chhan pakhat kha a ni. Kan annual budget atanga revenue expenditure 84% chu pension, hlawh leh office enkawl nan a kal ral a. Hei hi kan sawi kumkhua a, tumahin a tih reh dan kan zawng lo. Chuvangin CM ka nih ve hlauh chuan sawrkar hnathawkte hi tihtlem(downsizing) an ni ang. Hna(post) chuangtlai deuh chu a thawktu a pension veleh paih(abolish) zel a ni ang a. Engineering department te hi C.E pakhat zel chauhvin a enkawl tawh ang a, department thenkhata Principal Director leh Director pahnih pathum awmte hi tihbo a ni ang. Hna thar siam a ni lo bawk ang. Hei hi thil awlai ni dawn lo mah se, kum nga chhung chuan a rah kan hmu ang. |ul uk lo adviser leh OSD hi ka nei duah lo bawk ang.
A chunga mite nena inchawbe deuh thil pakhat, department te tak tê tê thenkhat hi ka belhbawm nual ang. Entir nan, Sericulture hi Industry nen, Art and Culture hi Education nen. (A&C department leh Tribal Development Department hian inlaichinna an nei vak lo.) A hmaa kan sawi Fisheries, Vety and Animal Husbandry leh Co-operation leh Holticulture te kha Agriculture nen ka suihfin vek ang. Hei hian hna a ti-awlsamin sawrkar sum nasa takin a hum bawk ang. Suihfin tur department dang pawh an la awm nual mai.
Central Pay Commission award lo chhuah apianga State Sawrkara thawkten hman ve an phut ve ziah hi tihreh dan ka zawng bawk ang.
Hei hian FRBM Act 2006 hnuaia kan intiamna ‘inremchemna’ kawng a zawh dawn a ni. Tichuan thu chauhva awm thin, “Inrenchem kum” hi tisaah a lo chang tawh ang.
India Ram Hi, Sakhaw Zalenna Ram a Ni: India ram hian eng sakhua mah humhalh bik a phal lo tih hriain Kohhran leh a kaihhnawih thilah CM angin ka tel ngai lo vang. Synod inkhawmpui emaw Baptist Assembly-ah emaw CM anga min sawmin ka kal ngai bawk lo vang a. PM pawh Hindu sakhua a tuipui a, an temple hawnnaah te a changtupa bera a tang thin hi sawisel a nih fo hi. Assembly Session tan dawn tuktina Bible chhiar chhuah hi ka khap bawk ang. MLA zingah Kristian ni lo an awm ve fo bakah Mizoramah hian sakhaw dang bia 10% chuang zet an awm ve tih hi ka hre reng ang. Hetianga Kristian tamna State kan nih avanga Sawrkar hmuna sakhaw thil lak luh hi sakhaw te zawk(religious minorities) te rahbehna a ni. Kohhran hmalakna tur ni zawk awm tak ram pum tawngtai rualte hi a huaihawttu ka ni bawk lo vang. Hei hi CM tan secularism bawhchhiatna laka invenna tha tak a ni. Pathian hming a naranin ka lam mai mai lo bawk ang.
Mizoram Inpumkhatna Ka Vawng Tlat Ang:
Hei hi a pawimawh em em mai. Tun hmaa sawrkar leh CM te khan politics felfai lo tak khelin kan ramah hian chibil inhung bikna te an lo pe mai a. Hei hi a pawi a, a la pawi zel dawn a ni. Hlet dang a la rawn chhuah lo vang tih pawh sawi har tak a ni. Sinlung leh Sialkal Tlangdung tana development council hnam bil hminga an lo pe te hi politics kawngbo, Mizoram leh kan khawtlang nun tichichawmtu an ni. Mizorama awm Mizo inti chu Mizo leh a khawtlangah ah an lungawi mai tur a ni.
Autonomous district pathum te pawh saw Mizoram Sawrkar tiluhaitu an ni reng mai. Constitutional status an neih avangin State sawrkarin a thiat thei tawh si lo va, a pawi zo tawh a ni. Mahse kei chuan sawng ADC pathumah te sawn politics ka va khel ve lo vang a, sawrkar siam tumin tu party mah ka thurualpui hek lo vang. Developmment Council siamchawp pahnih te pawh hi ka ennawn ang a. Constitutional status neia siam ni lo, State Legislative Assembly siam mai an nih avangin thiah a harsa lo hle bawk ang.
Inawp Dan |ha: Good governance hi kan sawi fo va, a taka hmanna hmuh tur a vang thin hle. Ka CM ve hun chuan he thila pawimawh ber dan lalna “Rule of law” ka kengkawh khauh hle ang. Restricted leh open tender te dan anga kalpui a ni ang. Officer leh minister hlemhlê te ATM emaw tih mai tur revised estimate hi ka khap ang a, ram lak zangnadawmnaah hlawk ve ka tum lo bawk ang. CM ka nih vanga hausa leh mawma mipuiin min hmuh loh nan sum leh therhlo lakah ka inveng tlat ang. Belhchian dawl (fact checking ngam) thu chauh ka sawi thin bawk ang. Hlemhlêtnaa Minister hminghliau deuh chu ka inbantir zel ang. Singapore PM Lee Kuan Yew-an a tih theih chuan ka ti ve thei em em ang.
Sawrkar Laipui Thawhpui
Thiam:
Centre-ah eng party pawh sawrkar se tha taka thawhpuiin sum tam thei ang ber Mizoram tan hui ka tum ang. Chuti ni lova, helaia central sawrkar leh a party sawi chhiat vak vak a, a hnua hmai pha duia kut zu dawh leh ai chuan inhriatthiam tawna chhawr dan ka zawng zawk ang. Kristian tha tak ni reng chung hian Hindu sakhaw bia BJP sawrkar khu, an party zawm si lovin thianah ka siam ang. BJP insawi thaiha an hnena dawvan kai leh fo si hi vervêkna chi khat a ni. BJP sawiseltu party te hi Mizoramah han sawrkar ve chiah teh se, Centre-a BJP tel lovin an che thei nge thei lo en a chakawm khawp mai. He thilah chuan MNF khan a tifuh tlat mai-an sum hman zui dan a dik leh dik loh chu thudang ni se.
Khing khi a pawimawh zualte chauh an ni a. A la pawimawh dang-industrial development, border trade, kawlphetha siam chhuah, tuilak leh kawngpui tlo siam te hi tih ngei ngei tur an ni a. E, takana, sawrkar hnathawh tihhmasawnna tura AIS cadre hran neiha MHA thuneihna AGMUT cadre atanga tal chhuah vat hi tih makmawh, tihpuitllin ngei ngai bawk a ni. CS emaw DGP leh PCCF emaw ni tur kher lo chuan Vaiho an rawn awm tha peih lo fo te hi a khamawm ta.
Ti khi chuan raltiang kai kan hnaih ve deuh tawh ngei ang.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More