RK Dawla
Mb 9366095658
1. Favang kan thleng tan a. Beisei aiin ruahtui pawh kan dawng mawi tâwk phian e. A hleihluak lova, tuilian leh leimin issue pawh kan ngah lutuk lo deuh. Hnim tam ber an pâr dawn tlangpui a, hnim control hun tha ber chu an par full hma deuh hi a ni a, chi thlah tam thei lova suat hun lai tak a ni âwm e.
2. Kan sawi thin a, a hun lai a ni bawk a. Sawi uar a tul viau mai. Hnimte hi kan hmelma leh enghelh ngawih ngawih tur an ni lo deuh a. Leilung tuam dam tur leh leia organic matter insiam theih nâna Siamtu ruat an ni a. Kan hriatthiam a tul hle. A bikin fruit trees soil-ah phei chuan hnim kan zir chian a tul hle. Hnim no kan sâm chhen hian, a hring-thauvin an tawih a, chu chuan leiah bacteria a titam a. Bacteria a tam chuan, leiah nitrates a tam a, chu chuan hnim bawk a titam leh thin. Tin, bacteria tamnaah chuan leia tawihthli (organic matter) indahlût hi a tlêmin a derthawng a, a kalral sam bik bawk.
3. Hnim kan zuah chang a, kan sâm erawh chuan, hnim chang chuan cellulose a ngah ta a. Chu chu bacteria tam berin an ei hlei thei lova. Fungi chi hrang hrangin an chaw duh ber niin inthlahpun nân an hmang a, muangchângin an eiral ta a. Fungi-te hian nitrates ni lovin ammonium zawk an siam ve thung a. Chu chu hnim hian a ei hlei thei lova, kan thlai tam berte erawh chuan an ei thei a. Nitrates aia ammonium a tam chuan, leiah hnim a tlêm thin. A awmchhun erawh an dâwng tha thung. Tin, Fungi hovin hnim chang tawh ruang an eitawih hian leiah organic matter a tam bik bawk. Tun lai hian (a bikin) Ser huan enkawltute chuan, hnim sâm tawh lovin, mau tlawn hmangin an rap hrual a, an chîl thlu mai thin. Hei hi lei quality vawnhim nân a tha êm êm. Hnim rah thlûkte khan an thi nghal mai lova, an bawrhsawm ta a. Chu chuan fungi a ko ta a. muangchângin an khel a. Rei tak leilung khuh siin zawimuangin hnim a tawih a, ruah a lo sur thut pawhin lei chunglang venghim turin hnimin lei a tuam tlat a. Lei kalral leh muk thin (soil erosion & compaction) kha a veng tlat a ni. Chubâkah, lei khuhtu hnim lian ruangte khan hnim chi tiak mai tur tam tak an hliah tlat a. Lei nihphung a vawng tha ta êm êm a ni.
4. Kutdurh (Blister beetle) inlar hun a thleng chho leh mêk a. A bikin Solanaceae (bawkbawn, samtawk, hmarcha etc) hnah an ei kawlh fer fur thin. Heng kutdurhte hi an ti hle a. Thlai kung han tihchêt khan, leiah an tla a, an thi-der thin. Insecticide ruai lovin tlai 2/3 chhung thlai kung sâwi chê a, leia kutdurh rawn tla kha vuakhlum zung zung tur a ni. A tam viau emaw tih pawh hian, han vâi a, han vuak tak tak chuan, a rêm har lo khawp. Hnah pu mang tawh lo bawkbawn/samtawk kung insecticide hmanga kan kah khan, thlai kungah stress kan siamsak a, an than a tibuai a. Chubâkah, insecticide zungzam kha thlai rah-ah kan ei tel ngei ngei bawk a. A him lo thuah hnih a ni. Kan thlai bawmtu rannung apiang tûr hmanga kah inzirtir hi SIM vang vang chi a ni. Awlsamna kan zawn luatah hian harsatna lian zawkin min hmuak zel a, a theih hrâm chuan tûr hmang lova chêt hi a hlâwk ber zel (hahthlâk deuh mah se).
5. Tûr hmanga Ser bawmtu thlangdar kâp thinte pawh thil hmuhchhuah pawimawh tak chu – thlangdar tûr kha ser zik no pawhin a hua a, a zik a thi ro duh khawp mai. Hahdam taka thlangdar kan suat emaw kan tih lai khan, kan ser pawh a zawh loh thleng tûr kan barh thin a ni. Tlema thil hrethiam deuh chuan thlangdar pawh ser hnaha an tui zawngin an duty a, an tichhia a. Chu chu a effective êm êm. thenkhat chuan len-suah hmangin man bawk. Farm operation rêng rêng, thui tak ngaihtuah chunga chêt lâk a fuh ber thin e.