HARHNA PAWCHHUAKTU HMASATE CHANCHIN CHHUNZAWMNA

Rev. Dr. Zaichhâwna Hlâwndo

Harhna Pawchhuaktu mi 10 chanchin kan ziah turte zinga a hmawrbâwkna kan lo thleng ta. A hma lama ka lo sawi tawh ang khan kumin hi Zofate chenna leilungah lei leh van siamtu Pathianin Thlarau Thianghlimin a hnam thlante hnena a inlar tanna atanga kum 120-na a ni. Zofate kum 2000 chuang Pathian thuthlung kan bawhchhiatna avangin lei lungah kan vakvai a. Chenna tur ram nghet pawh nei lovin hnam hrang leh ram hrang hrangte zingah kan awm a. Kan bona a rei tawh avangin kan pi leh puten sikul pawh an kal mumal thei tawh lo. Ziak leh chhiar pawh an thiam tawh lo. An Pathian biak thin dante pawh an zawm mumal thei tawh lo. An kalna hmuna hnamdang lo awmte awm dan anga awmin, sa thiang lote pawh an ei ve ta zel a. An Savun Lehkha (Bible) lah chu China an awm laiin an lalpa khan a lo chhuhsak daih bawk si.
Pathian hnam thlan, hun hnuhnunga a kaihthawh a, a siam thar leh tur kan nih thu Bible zawlneite Isaia, Jeremia leh Hosea te hnenah a lo sawi tawh a. A lo sawi lawk ang ngeiin a tawp a tawpah kan luah tur ram – tlangram, tuma la luah ngai loh ram ZORAM ah chuan min hruailut ta a. Chu ram kan luah fel hnu chuan hnam Beram bote zawng turin khawthlang lam atangin a mite a rawn tir a. Beram bote chu min rawn zawng hmu leh ta a ni. Kum 1906 April thla ah Jakoba (Israela) faten Bethela kan bawhchhiatna chu din thar leh a lo ni ta a. Hnam 10 bote aiawhin mi 10 te hnenah Thlarau Thianghlim chu a lo inlar leh ta a ni, Halleluiah Amen, a va han ropui tak em! Chung harhna pawchhuaktute zinga mi 8 chanchin kan ziak tawh a. Tunah a tawpna pahnih Pi Thangkungi leh Pi Siniboni te chanchin tawi kan ziak dawn a ni.
PI THANGKUNGI:

Pi Thangkungi hi Pu Suakbuanga leh Pi Lianngaii te fa niin kum 1890 khan Zemabawkah a piang a. A unaute chu (1) Chawngkhami (2) Lukawlha (3) Lianthangpuia (4) Biakkungi (5) Lianhnuni (6) Khawmlaia Leh (7) Biakveli te an ni.
Pi Thangkungi te chu Zemabawk atangin Aizawl Thakthing vengah an pem a. A pa Suakbuanga leh Zo sap missionary Pu Zosapthara an inhmel hriat azarah Sapho chawmin hostelah awmin lehkha a zir a. Zofate zinga nula lehkha zir hmasate zinga mi a ni. Amah hi an sawi dan chuan nula sang zeih zawih, hmel chhe lo tak, feet 5 leh inches 5 vel a ni. Kum 1907-1908 vel khan Calcutta Lady Dufferin Hospital-ah Midwifery a zir a, Zo nulate zingah damdawi lama mithiam kan neih hmasa berte zinga mi a ni. Thangkungi hi |eksena nen an innei a, a man hi Zosaptharan a tel a, rei lo te sum chhuahin an inthen a. Sum chhuah tur chu Zosapthara bawkin a tumsak a ni.
Zosapthara nen an inkungkaih danah a ruaitute lam Wales Mission Board lam lung a awi loh avangin Zosapthara pawh missionary a thawhna atangin a chawl ta a. Hun rei tak hnuah Thangkungi nen hian an innei ta a. Manipur leh Burma ramah te rawng an bawl a. A pasal Zosapthara hi Chinese Christian school-a a thawh laiin August 6, 1939 khan a boral a, a nupui Thangkungi hian a dawm hlum. A pasal nena an rawngbawlnaah hian a tangkai hle a, kohhran 17 lai dinin biak in pawh 5 lai an sa a ni. An pa thih hnu chuan Paletwa bial Dunglavum-ah a kir leh a. Chuta tang chuan Shinletwah ah a insawn a. Chuta tangin Samang khua Khumi hnam zingah rawng a bawl a. Kum 1944 a thih thlengin mission hna a thawk a ni.
SINIBONI : Harhna hmasa ber pawchhuaktute zingah hnam dang a lo tel ve tlat hi thil mak tak a ni. Ka hriat hmasak bera ka thinlunga thu lo thleng chu Zofaten Pathian thuthlung kan bawhchhia a, hnamdangte zingah chengin hnamdangte nen pawh kan lo inneih pawlh tawh a. Zosefa thlah kal zelte kha ni mah ila kan hlang tawh lo tih entirna a nih dawn hi tih hi a ni.
Siniboni hi Khasi nula a ni a, a chanchin chiang hmuh tur a vang khawp mai. A pian kum hi 1871 niin Mizorama Baptisma chang hmasa berte zinga mi a ni. A pasal chu Ima niin lungchher hna thawk tura lo kal an ni. Kum 1904 khan Phûlpui sikulah zirtirtu hna a thawk a. Hemi hnu hian Hmeichhe Tirhkoh (Bible Women) rawngbawlna hna a thawk a. Amah hi Khasi hnam, Khasi tawng thiam a nih avangin kum 1906 a Mairang Assembly chhim tura kalte hruaitu ber kha a ni. Zofa Kristian tan a thawh hlawk hle a ni tih a hriatna chu tuna kan Kristian hlabu hman mekah pawh hian ama hla lehlin leh midangte nen an lehlin dun kut chhuak hla paruk lai a awm a, Zotawng pawh mahni pianpui tawng ang maiin a thiam a nih hmel. A hla lehlinte chu:-
n KHB No 138- Isu Lalpa min tanpui rawh
n KHB No 326- Gospel hma lamah a thang zel
n KHB No 329- I thil tih sual rawn kalpui la
n KHB No 427- Lalpa Isua zarah chuan
n KHB No 538- Tunge lo leng leiah hian?
n KHB No 596- I ropuina zawng zawng hmu turin
Kum 1910 ah Pi Zosaphluii nen Mission veng Biak in sakna sum tuak nan buhfaitham an ching chhuak a, buhfai tham rawngbawlnaa sulsutu leh a ban tih loh theih a ni lo. Zai thiam, hla phuah thiam, tawngtaimi leh nau chhar pawh thiam a ni. Siniboni chanchin hi ziaka hmuh tur avang khawp mai a. Mission veng thlanmualah zalh ni ngeiin hriat a ni a, amaherawhchu a thlan hi hmuh mai theihin a awm lo. A chanchin kimchang hria te kan awm chuan Zofate tan a hlu hle ang.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More