ehru avanga hnawhchhuah lim din ngei phutna nasa

A chenna leh khua chhuahsan luih tira hnawhchhuaha awm Jharkhand-a tribal nu Budhini Manjhiyain chuan a dam chhung hun chu a hnam leh khua mite lakah a inla hrang zui a.
Tha kalta khan a thi tawh a, a hnampui Santhals tena ensana khawthlang atanga an hnawhchhuahin kum 15 mi lek a ni a. An hnawhchhuah chhan chu India prime minister hmasa ber Jawaharlal Nehru chu kum 63 kaltaa parthi a awrhtir vang mai a ni. Santhal custom-ah chuan pangpar inawrhtir tawn chu pasala neihna angah ngaih a ni tlat.
Manjhiyain in harsatna a tawh te chu mi tam berte an hre zui hauh lo. Mahse, a thih hnuah ‘Nehru a tribal nupui hmasa ber’ tia an sawi hat ni bawk chanchin chuan ngaihven a hlawh thar hle a ni.
Jharkhand a mi tam tak te chuan an khuaa Nehru lim bulah amah hriatrengna lim siam ni turin an nawr nasa hle.
Manjhiyain hringnun tir lam hriattur a tlem hle a. A Wikipedia pawh a thih hnuah chauh siam a ni a. A chang zeuh zeuh chuan chanchinbu emaw website-ah a chanchin ziah zeuh zeuh a awm a, mahse, information kimchang a awm ngai lo.
Kum 2012 khan chanchinbu pakhat chuan a thi tawh tiin hrehawm takin a hun a hmang tiin dik lo takin a chhuah thung a.
Heng avang hian Kerala a cheng Srad Joseph chuan Manjhiyain chanchin ngaihven em em chuan kimchang takin a chhui ta a, lehkhabu a ziak ta hial a ni.
Jospeh chuan kum 2019 khan Manjhiyain chu a hmuh hmasak ber a nih thu sawiin tawng hman inan loh avangin inbiak a harsa a, mahse ‘Amah ka hrethiam em em’ tiin a sawi.
Manjhiyain kha Dhanbad, Jharkhand-a coal field bul lawka khaw tereuhtea piang leh seilian a ni a. Helai hmun hi tribal-te chenna hmun a ni.
Helai region-a Damodar Valley Corporation (DVD) project a hnathawk sang chuang zinga pakhat a ni a. DVC hi India-in dams, thermal leh hydroelectric plan network siam nan ‘multipurpise project’ a kalpui hmasak ber niin a lungphum pawh modern India founder tih hial Nehru phum ngat a ni bawk.
DVC chu a pawimawh rualin sel hlawh a ni tho va, tribal mi tam tak te chu an ancestral land atangin construction tih nan chhuah tirin an awm a. A hnuah phei chuan khaw tam tak Kabona, Manjhiyain te chenna vel pawh tuiin a chim zui zingah a tel.
Kum 1959 khan Nehru chuan dam pakhat Panchet chu a hawng a. DVC te chuan Manjhiyain leh a thian te chu prime minister lo lawm tura an thlan chhuah zinga mi a ni.
Thil a kal dik ta lo. Ceremony neihnaah Manjhiyain chu prime minister parthi awrhtir tura thlan a ni a. A beisei loh thleng ta chu Nehru chuan zei takin a parthi awrhtir chu a awrhtir let leh a ni.
Chumai bakah kum 15 leka upa Manjhiyain chu Nehru chuan official a dam hawn a nihna turah button hmet turin a ti zui bawk.
Chumi tlai lama Manjhiyain-an khuaa a let leh chu an khuaa haw hnuhnun ber a ni dawn tih reng a hre lo.
Village headman chuan kovin Nehru parthi a awrhtir avangin Nehru nupui a ni ta tiin a hrilh a. Chumai bakah Santhal tena pawnlam mi an mi leh sa ni lo pasala neih an khapna chu a bawhchhia tia sawi bawkin engkim kalsanin an khua chhuahsanin hnawhchhuah a nih thu a hrilh zui ta a ni.
Santhal te chu peaceful tribe anga ngaih niin community inpawh tak tlemtea inhawrkhawm ritualistic code hran nei an ni.
Pawn lam mi nupui pasala neih khap a ni a, bawhchhiate chu vantlangin an ensan zui nghal thin. Activists te chuan hei tak hi hmeichhia-te rahbeh nan an hmang tiin an sawi thung.
An mipate chu khawiah pawh hnathawkin an kual mai a, mahse, hmeichhia pasal nei lote chuan an khua an chhuahsan ngai meuh lo. An khua chhuahsan te chu nataka diriam leh hmuhsit an ni zui thin.
Manjhiyain chuan an khua a chhuahsan chuan an let leh tawh ngai dawn lo tih a chiang a. Theih tawpa insawifaih a tum chungin village head chuan a pawm chuang lo. Khawthlang thutlukna chu a chiang sia, ensan a ni ta der mai.
“Tumahin an pui lo va, a chipui te ngei chuan thahah an vau zawk a ni” tiin Joseph chuan a sawi a. Kum 15 leka upa chuan a neih ang ang kengin an khua a chhuahsan ta a ni.
Dam hawn chu modern India history a mel lung pawimawha sawi a ni a. Manjhiyain erawh hriat zui a ni lo. Chanchinbu pakhat chuan ‘Santhal tleirawlin’ India rama dam hmasa ber hawngin button a hmet tih erawh an ziak lang a. Chutih lai vel chuan a chanchin thang atangin ‘Nehru’s tribal wife’ tia sawi a ni bawk.
Vanduaithlak lai ber chu Manjhiyain chuan chung te chu a hre ve hauh lo. Dam khawchhuah tumin theihtawp a chhuah a, entleu a hlawh a, rethei bakberhin a cheng a ni. “Tute pawhin a chanchin an chhiara an hre chungin tumahin an pui lo. Khawiah mah kalna tur a nei lo,” tiin Jospeh chuan a sawi.
Vanduai zui zelin kum 1962 khan Damodar Valley Corporation chuan a hna atangin an ban zui a, ni tin inhlawhna a zawng zui a. DVC te chuan eng vanga ban nge an nih an sawi lang lo bawk.
Chung zawng zawngah chuan prime minister ber chuan Manjhiyain tawrhna chu hriat a nei hauh lo bawk a. Hun a kal a, Manjhiyain nunah thil thleng awmin Sudhir Dutta a tawng ta a ni.
Dutta chu thenawm West Bengal-a lungalhthei laihchhuahna khura thawk a ni a, an innei zui ta a. Jospeh chuan an nupa chuan an rethei tak meuh meuh tia sawiin Manjhiyain chuan DVC a hna chu neih let leh tumin a bei thin a, a hlawhchham a ti.
Kum 1985 khan journalist pahnih Manjhayain chanchin chhui te chuan Nehru tupa leh prime minster of India ni mek Rajiv Gandhi chu hmuin a chanchin an hrilh ta a ni.
Kum sawm hnih hnuah Manjhiyain chuan DVC a hna chu nei let lehin a pension thlengin a thawk zui ta a ni.
Mankhiyain chuan a hun kal tawh a chhui let duh ngai lo va, hma lam thlirin a kal mawp mawp thung a, a hun hmasa lam hrehawm tak ni mahse a hun tawp lam chu dam dapin a hmang thung.
“Ka pi chunga thil thleng kha a dik lo takzet a, mahse, a hun tawp lamah pawh engmah sawi nawi a nei lo, dam dapin a awm,” tiin a tupa chuan a thih hnuah Indian Express a hrilh.
Joseph chuan Manjhayain lim din chuan tun hma thil a thlak danglam thei tawh chuang lova mahse a chanchin erawh hriatreng zualin a siam thei a ti a.
A tawrhna chu Indian hmeichhia sang tam tak te an duh leh tum ang pawh patriachal tradition leh social pressure avanga engmah tithei lote dinhmun pholanna a ni, a ti bawk a.
Chu mai bakah modernisation leh nation-building changchawia mi sang tam tak te chenna nei lova siam leh theihnghilh zui tak te ai a awh bawk tiin Joseph chuan a sawi bawk a.
“Hmasawnna tuartu symbol a ni a, a chanchin hriatreng hi history ang leh politics thilah pawh mamawh a ni,” tiin Joseph chuan a sawi bawk.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More