Eng vangin nge Bihar in SCS a ngiat tlat?

November 22 khan Chief Minister Nitish Kumar kaihhruai Cabinet chuan Bihar tana special cateory status (SCS) ngiatna an passed a. He an demand hi “Bihar Caste-based survey, 2022” in Bihar population hmun thuma thena hmun khat chu rethei bakberhin an la awm a tih hrinchhuah a ni.

Eng nge special category status chu?
Centre in State hnufum tana a bika tanpuina a siam leh tihhmasawnna tur a ni. SCS hi kum 1969 khan fifth Finance Commission (FC) rawtna a bultan a ni a. Tehna panga – (i) tlangram leh chhengchhia (ii) mipui tlemna emaw tribal population tamna (iii) a awmna pawimawh leh international border hnaih (iv) economic leh infrastructure lama hnufum leh (v) State sum dinhmun chhia tih te chu hman a ni.
Kum 1969 khan State pathum – Jammu & Kashmir, Assam leh Nagaland te chu SCS pek an ni a. A hnuah State dang pariat Arunachal Pradesh, Manipur, Meghalaya, Mizoram, Sikkim, Tripura, Himachal Pradesh, leh Uttarakhand te chu National Development Council chuan SCS a pe leh a ni.

Eng nge hlawhna?
SCS State te chuan gadgil-Mukherjee formula hmangin grants an dawng thin a, central assistance 30% lawih chu SCS State te hnenah pek a ni. Mahse, Planning Commision thiah a nih hnuah leh 14th leh 15th Finance Commission rawtna angin heng tanpuina SCS State te hnena pek chu State tinte puihna divisible pool funds (32% atangin 41% ah 15th FC in a tisang) ah belhkhawm vek a ni. SCS State bikah chuan centrally sponsored scheme te Centre-State funding chu 90:10 a dah a ni bawk a, chu chu general category State te hnena 60:40 emaw 80:20 lakah chuan a tha hle. Heng bakah hian SCS State te chuan incentive hrang hrang custom and excise duties, income tax rate leh industry thar din a nih theih nana corporate tax rate chungchangah te incentives an dawng bawk.

Eng vangin nge Bihar in SCS a ngiat?
Bihar hian tun hma atang tawhin SCS a ngiat tawh thin a. Bihar state rethei leh hnufualna chhanah natural resources a neih that loh te, irrigation atana tui lak ngai te, hmarlam region a tuilian awm rengte leh chhim lama khawkheng awm deuh rengte chu puh a ni. Chu mai bakah State then a niha Jharkhand a pian khan nasa takin hna a vangin investment opportunity a titlem nasa bawk a. GDP per-capita Rs 54,000 vel niin Bihar chu State rethei ber pawl a ni reng a ni. SCS ngiatnaah pawh CM Nitish Kumar chuan Bihar in chhungkaw rethei 94 lakh a nei a, SCS pek an nih chuan sorkar chuan welfare measure kum nga chhung vela kalpui nan Rs 2.5 lakh crore vel a hmu thei dawn a ni a ti.

State dangin SCS an duh ve em?
Kum 2014 a then hran a nih khan Andhra Pradesh pawhin Hyderabad khawpui Telangana lama a beh avangin revenue a hloh nasa tiin SCS an ngiat bawk a. Odisha pawhin khuarel chhiatna cyclone te tuar rengin a mipui 22% chu tribal an ni ti bawkin SCS a ngiat bawk a. Mahse, Central sorkar chuan 14th FC report in eng State mah SCS pek tawh loh tur a tih avangin an ngenna te hnawlin a awm zel a ni.

Bihar ngiat hi a awm ang em?
Bihar hian SCS a ngiatnaah tehna awm te a paltlang deuh vek a, mahse pakhat tlangram leh hmun chhengchhia tih chu a ni lo thung a, hei hi infrastructural development tiharsatu bera ngaih a ni bawk si a ni. Kum 2013 khan Raghuram Rajan Commitee Centre-in a din chuan Bihar chu ‘least developed category’ ah dahin SCS aiah intanpuina turin ‘multi-dimensional index’ siam leh chu mi hmanga teh ni se a ti a, chu mi behchhan chuan State socio-economic lama hnufualna chu enfiah reng theih a ni ang a t

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More