Mahmuaka Chhakchhuak
Lunglei Salem venga cheng Isaak Roluahpuia, kum sawmhnih mi chuan Oct. 5, 2024 (Inrinni) ah khan Kum 20 Mi Thukhawchang tih lehkhabu a ziak chu tlangzarh a ni a, a lehkhabu kawm atang ringawta ngaihdan siam ngawttu tan chuan ngaihdan siam sual awl tak tur chi niin belhchian dawl tak a ni a, chhiar manhla tak a ni.
He lehkhabu hian danglam tak a nei a, Isaak-a hian thla nga chhung vela inkhung hranga, insawrbing taka a ziah niin ruahmanna fel tak neisaa a ziak a ni bawk a. A tir takah chuan thupui sawmnga ziak chhuakin chungte chu uluk takin a ziak char char a, a hre sa a ni bik hauh lo a, a zir chawp zel a, a mamawh tur lehkhabute pawh chah zel bawkin internet lamah thlir bawkin, theihtawpa a beihna avang chuan heti hian lehkhabu tha tak a rawn khawrpum thei ta a. A ziah lai hian lehkhabu pawh a chah nual hmanin cheng singhnih man vel lai tur chu a chah hman awm e, hetiang taka chhiar manhla tak lehkhabu a buatsaih thei hi kum sawmhnih mi thiltihah chuan a chhuanawm kan lo thei lo ang.
Eng lehkhabuah pawh hian a ziaktu thinlung hriat theihna tur a awm thinin ziak lang kher lo mahsela a chhiartu tana hai theih rual lohin hriat theihna tur a awm thin. He lehkhabu hi mi taima kutchhuak tih hriat theihna tur pakhat awm chu thlukna chi li; Thluk sang, thluk lai hawl, thluk hniam leh thluk chhukte hi a chhinchhiahna (tone sign) kimchang takin a dah vek a, chhiartu tam takte chuan hnawk kan tih zawk mai theih laiin Mizo tawng chhiar zir, a bik takin thalaite tan phei chuan a tangkai ngei ang tih a rin theih. Hetiang taka thlukna dak chipchiar peih hi kan tam lo mai thei a, chu chuan he lehkhabu hi a ti hlu bik a ni.
Tin, Kum 20 Mi Thukhawchang bu hi phek 234 niin Fraser kutchhuak a ni a, Fraser kutchhuak hi chu Mizoramah chuan khumtu an la awm rih lo ni awm tak a ni a, sawisel tur a vang hle mai. A bu chhungthu hi a pawimawh ber rualin a kawm leh a behbawm hi ngaih pawimawh ngei ngei a ngaih bawk avangin Fraser kutchhuak hi chuan lung a dum bik riau a, lehkha phek uk an hmangte hian mit a ti hahdamin chhiar a nuam bik a, lehkhabu dang aiin a zang zawng bawk nen leklam a nuam thin hle. Sum leh pai lamah erawh midang aiin a man a sang deuh hlek em ka hre chiah lo nain ziakmite tan hriatthiamna nei thei thin bawk sela chuan an chhuanawm lehzual ngei ang.
Lehkhabu ziaktu Isaak Khiangte hi Middle School leh High School a kal lai atang tawhin midang aia danglam bik a ni reng reng thin a, a thiante ang bawka harh vang tha tak a nih rualin thil chik peih mi niin a thil hriat duh chu zir ngat ngat peih mi leh zawng char char chi a ni a, Laltanpuia hla a ni emaw Zirsangzela hla a ni emaw Siamkima Khawhring kutchhuak a ni emaw a sawi thei ve zul zel a. Ziakmi leh hla phuahmite chanchin hi chu a hre thawkhat viau tih a hriat a, thu leh hlaah a tuiin chulamah chuan a rilru pawh a pe hle thin tih a hriat. Pu R. Lalrawna te, Pu Manzuala te leh midang dangte pawh tlangnel takin a kawm hlawm tawhin an hnen atangin finna a chhar belh thin bawk a ni.
Isaak Roluahpuia hian chanchinbu leh lehkhabu dangah hian a thuziak hi ala chhuah tam lo a, tunhma deuh khan hming lem hmangin Vanglainiah Article chu vawi hnih khat alo chhuah tawhin midang chhiar atan phawrh chhuah ngam chiah loha up beh hlen pawh eng emaw zat alo nei tawh a, tuna lehkhabua thute erawh hi chu a bik taka a buatsaih a ni hlawm thung. Ziakmi a inti lo a, ziak mite erawh a ngainat avangin a theih dan danin kawng a inhai kaw chawp a, Mizoram chhunga printing press hrang hrangte pawh alo belchiang hlawmin Guwahati khawpuia lehkhabu chhutna hmun Bhabani Offset & Imaging System Pvt. Ltd ngei pawh a hmunah a lo zuk fang dim diam tawh bawkin Thoma ang deuhin a naka zen ngei duh mi a ni.
Kum 20 mi Thukhawchangah hian thu ziak 29 awmin chung thute chu then li; Ka Huang, Nun Kawng, Ram leh Hnam Kalsiam tih leh A Ruh Lang Rawtin tihtein a then hrang hlawm a. A hmasa ber Ka Huangah hian ama mimal chanchin, a zirna leh literature lama a tui chhoh dante ziakin Zoram a thlirna thlengin a ziak a. He huangah alawm |huama khua leh kei tih hmanga a ziak hi chhiar manhla bera ka hriat chu. Lunglei khawpui chanchin kamkeuna atana ziakin sik leh sa nawm ziate a han ziak hmasa te te a, chu mi hnuah Zoram Oxford tih thin Baptist Higher Secondary School (BHSS) chanchinte ziak zelin politics lam hawite pawh a ziak zel a, CoviD hripuiin min chim buai laia Rt-PCR khawl pakhat vanga Zoram khawvela Lunglei khawpui lar tak hluai dan pawh min hrilh. A tlangkawmna atan; Lunglei khawpui hian hmangaihtu a mamawh a ni a ti a, South Korea ramin Park Chung Hee an nei chiah chu an ram dinhmun a inthlak hlawk mai a ni tiin chutiang anga ram hruaitu chu Lunglei lamin a mamawhzia a sawi.
Sawi leh sawi hnu, he lehkhabu hi tu tan pawh beng tivar thei chi a nih rualin uluk taka chhiar chuan a rualawhna hi kan tawmpui lo thei lo a, Zoram politics a thlirna ram leh a beisei dante hi tawmpui ngei ngei chi a niin hetiang tak hi ram leh hnam hmangaihna dik tak pawh a ni. Tumah a sawisel lo a, tute party mah sawichhiat a nei hek lo. Nimahsela kum tam tak kal tawh atanga ram hruaitu mi chi hrang hrang kan lo nei tawh nain heti taka hmasawnna hmuh tur a tlem si hi a awmhmun atangin a hmuh hmaih lo a, mitsiai mai har tiin he lehkhabuah hian a inbunruak ta a, a thinlunga thu awmte chu a sawrchhuak a ni ber zawk e. Thu inkar hlat tak takte ziakin Zu chungchang a ziak a, Khuang chungchang ziakin Samdala Thatchhhiat Theology fiah takin leh awmze nei takin min hrilh bawk.
A bu chhung thute hi luhchilh a chakawm viau mai a, helai hmun hi chu a chep deuh hlek bawk si. A khawi lai mai pawh hi phochhuah a chakawmin bengngawngte hriat theih tur khawpa chhiar rik lauh lauh chakawm tak vek hi a ni a, inthlahrung hauh loa kohhran thalai sharing-na hmuna dinchhuahpui chakawm tak vek a ni. Vawksa Kg khat man ai pawhin a man hi ala tlawm zui lehnghal a, Vawksa aiin taksa leh thlarauin a ngaih tur zawk a la nih cheu vang hian lo kawl ve ngei turin ka duhsak a che.