SUSTAINABLE, INTEGRATED FARMING IN MIZORAM – 30

RK Dawla
Mb 9366095658

1. July thla tawp lam kan lo hnaih leh ta a. Kumkhat lo nei tân chuan, ‘Lo zawh thla’ kan thleng leh dawn ta reng mai. Pang a dam a, lungngaihna leh manganna êm êm kan tâwk lo a nih hi chuan, hun hi a kal zung zung a. Natna khuma mû leh rilru hrehawm chunga ni tin nun hmang tân chuan, huan a kal muangin zan khat pawh a rei duh êm êm. Kumin atân ni 207 kan hmang liam leh ta a, ni 158 kan la nei a. Thlai kumhlun phun hun kan pêl têp a, a kung bul mulch hun kan thleng chho têp ta. Favang thlai chingtute tân thlai hmun siam hun a intan chho bawk. Tlema hmun zo deuh leh phai (low altitude) awihtlan neite tân, bean tuh a hun chho bawk. July thlaa bean tuh hi Favang laiin a thar a, a rate a tha duh deuh. Favang laia thar tur vaimim chin hun a intan chho bawk a. Engpawhnise, hnim duah that vanglai a ni a, eng thlai pawh ching ila, thlai ai maha hnim buaipui tam a ngaih hunlai kha a ni miau a. Kan thlaite chauh ni lovin, kan hnimte nungchang kan thlêk ngun fote pawh a tul thin e.
2. Tunhnai lawkah Japan ram chuan, India atanga Theihai hmin an lakluh thin an iai thar viau mai a. A chhan bulpui ber chu India ramah chuan, chemical fertilizers leh pesticides kan uar lutuk vang a ni ber a. Pesticides kan tih hian a huam zau êm êm a. Rannung thahna (Insecticides) te, hnim thahna (weedicides/herbicides) te, hmuar hrik lam thahna (fungicide) te, bacteria thahna (bactericide) te, nematicide, acaricide etc a huam vek a. India ramah mihring kan tam a, kan retheih tlangpui avangin awlsam deuha enkawl a, thar tam kha kan tum tlangpui a – hlawk kan duh avangin. Eitur hrisel tha, organic-a thar,an to zawk kha mi nawlpuiin kan ban pha tlat lova. Chutih laiin ramdanga thawnchhuah turah erawh quality tha bâkah, organic thlai kha a pawimawh chho zel si a. Hei vang hian sawrkar laipui pawh a tang êm êm a, Zero Budget Natural Farming (ZBNF) pawh a ram pum huapin kan kalpui luih luih mêk a. Bawng ningnawi (zun & êk) leh thil hrang hrang chawhpawlh & uptawih (fermented) hmanga thlai enkawlna siamchhuah kha thupuiah kan neih tan viau a ni.
3. Mizo farmer leh a behbawmte hian kawng hrang hrangah hmasawnna tur kan la ngah hle a. Chutiangin, food processing lamah pawh kawng thar reh tur leh kan reh kuak tawhsa pawh ennawn fo kan ngai êm êm. Entirna pakhat pe ta ila… Kan Mizo Nimbu thar hi leikhawmin, factory tenau an din a. Tichuan, nimbu tui chu sawrin bottle te tak tê-ah Rs 10/- man lek lekin an pack ta a. Mizo thar, Mizo siam ngei a nih vangin kei pawhin regular takin ka in thin a. He article chhiartute pawh hian vai siam ‘Nimbu paani’ etc ai chuan lo ngai pawimawh theuh ula, a duhawm khawp mai. Vai siam kan lei hian, vaiho kan pui a. Mizo siam kan lei hian, kan chipui, kan Mizo-puite ngei kutah sum tamzawk kan pe thung. Tin, hetianga an nimbu tui siam hi vai siam nen a rate a thuhmun reng a, Mizo siam a nih vanga to bîk kha a ni ve lo. Chutih lai chuan, in nghal theih mai Nimbu tui siamtute hian, an thilsiam hi a tui dan inang tlang thei sela, a tha khawp mai. Sorazo nimbu tui Sialsuka kan lei kha a tui viau a, a thûr tha hle a, a al dan pawh a tâwk chiah a. Sorazo nimbu tui tho, hmun danga kan lei erawh a thlum hlek a emaw a thûr nêp ta viau thung a. Factory thuhmun kutchhuak kha, a taste a consistent lo viau mai a, a leitu lam min barakhaih fo mai! Hmasawn kan ngai e.
4. Tun hnaiah a ram pum huap deuh thaw-in, phai hniam lutuk a nih loh chuan, sawhthing kan uar thar hle mai a. Sawhthing chu root crop a lo ni a, natna lakah a chhel lo êm êm. Hei vang hian, pesticides chi hrang hrang hmanga enkawl kan uar chho viau mai a. Dinhmun han siam zuai kan tum a nih chuan thuhran nise, chutia ni lova sawhthing bâk chin tur kan hre lo a nih thin chuan, chemical pesticides tel lova tharchhuah dan kan zawn uluk hle a ngai dawn e. Chutia nih loh chuan, kan ram leilung leh kawrtui bâkah kan luidung nungchate hi tûr bawm (pesticide sink)-ah kan chantir mai ang tih a hlauhawm a. Hei bâkah hian, Indian foreign market thlir hian, chemical pesticides nena tharchhuah sawhthing hi kan tlaing chho lutuk lovang tih a rin thiam theih viau. Kan sawi tawh thin a, mi tam tak farmer kan awm a, kan hlawhtling vek dawn lo. Kum khata HSLC passed chhuak zawng zawng hian an hun kal zelah hna an hmu vek dawn lo. Tlai nêma khelmuala naupang leh tleirawl football practice zawng zawng hi professional footballer an ni vek kher dawn lo. Thlai chi khat chingtu zawng zawng hian kan hlawhtlinpui vek dawn lo. Tei rei peih, inzir peih, a nachâng hriate leh a man pe peihte tân chauh hlawhtlinna hi DAH a ni thin. Farming-a hlawhtlinna tak tak hi kum 2/1 risk fuh vang mai maia thleng thei a ni lova, a suala sual chhuah ngai zawk a ni tih hi Mizo farmer zawng zawng hian chiang hle ila a duhawm khawp mai. Chutih laiin, a man pe peih leh bei tâng tâng a, inzir tlauh tlauh peihte tân erawh, kumkhua-in Pathianin ruah a surtir ngai hauh lo thung ania!

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More