ZPM sawrkar, sum renchem lama ka thlirna tarmit

R.Lalrinkima
Hidden Lodge
Chanmari, A izawl

Thuhma
Sum renchem hun ti-a sawrkar tharin a puan a lo liam ta bawk a,kan sawrkar hian sum awm ang ang hi party mi leh sa induhsak nan am taka hmang nia hriatna ka nei deuh a. Sawrkar dodal zawng ngawr ngawr lam a ni lo a,dan leh hrai awmsa pawngsual loa felfai taka an kal duhsakna leh ngenna vang zawk a ni a,lo chhiar letlin hu tur a ni lo a nia.
Small Hydel Project (SHP)
Outsource tur chei that
‘Kel-a be be mah la ka talh dawn tho che’ tih ang khan mimal hnena kan Small Hydel Projects te hlan a tum hnuah eng mah la tihfel lohin an la then mai mai niin ka hria a. Chutih lai chuan, heng SHP pathum, tuna private-in an enkawl mek Kau-Tlabung SHP, Khawiva SHP leh Teirei SHP te chu tun thal chhung khan sum pek an niin tuikhuah leh a behbawma leinawi inchhek khawl te tihfai hna thawh a ni a. Heng zinga Khawiva SHP phei hi chu Kundan hnena pek tura ruahman kha a ni a. ‘In hralh ka tum a, man leh mual kan ti fel vek tawh a, inleina tur lehkha siam mek laiin ka In hralh tur chu chei tha ta ila, mite chuan mawl leh ‘â’ min ti ngawt tur’ ang hi a ni. Hetiang chiah hian nakin maia midang, Kundan Green kuta awm mai tur zinga tel, Khawiva SHP, inremna/agreement puahchah mek a nih laia sawrkar hian eng vanga pawisa seng leh ta vak nge an nih tih hi hriat a chakawm em em a ni. Vanduaithlak takin dum/leiban paihtu motor lah chu chesualin nunna hlu tak chan hial a ni leh nghal a, a pawi tak zet zet a, lusun chhungte an tawrhpuiawm ngawih ngawih a ni.
Heng project-te enkawltu private firm hian thal laia maintenance hna thawk loa project hi an enkawl mek a nih chuan Department project siam tawhsa hmang hian nuam an chen ni berin a ngaih theih alawm le?
A thena ruahsur, a thena ni sa
A chunga kan sawite bakah khian Maicham Ph-I(a siamna man a thawhchhuahna kum sawm a ral tawh) leh Maicham Ph-II tana maintenance pawisa an pek chu hnathawhna tham pawh a ni lo, ‘sa tahchhuak pek ang’ lekin pawisa chu an dawng ve a, hnathawhna tham pawh a ni lo. Nakin lawka Kundan Green hnena pek mai tur tih vangin sum hi an phalrai lo a ni mai thei, lo ni ta se Khawiva SHP pawh pek tur tho alawm?
Maicham Phase-I tui hman hnu hi Maicham Ph-II hian a hmang leh a, a hman hma hian Rawngal lui/kawrte tui tha takin a fin bawk a, mahse tunah chuan fur chhunga tui lak penna Diversion Weir bakah Desilting Tank, leinawi paihna tanky chu leinawiin a hnawh khat tlat avangin khawl hi tlan tir ngaihna a awm lo. Sawrkar hna ka chhuahsan hma khan Maicham Phase-II khawl pakhat Bearing chhia thlak ngai hi thlakna tur hotute ka dil thin a, min ngaihtuahsak mek laiin Ministry lamah mimal hnena pek mai tur a nih thu hriat a nih tak avang khan khawl part thlakna tur hi pawisa kan dawng thei ta lo?? SHP dangte tana sum pek an nih ang hian rualkhai taka sum sem hi enge a harna em em chhan hi hriatthiam a har khawp mai?
Tuichang Pump Storage
Project(T-PSP)
A nihna takah chuan Tuichang hming hi he Lui hian khuah tura ruahman a nihna hmunah hian a la pu lo, Tumarul niin Khawzawl District chhunga awm a ni. Khawzawl atanga Tuichang Lui lo luang nen an infin hnuah chiah a hming hi vuiliamin Tuichang tih hming a pu tih ka han sawi tel hram teh ang.
SASCI lama sum an dah dan Tuichang Pump Storage tih hi Vankal khaw mi thenkhat chuan an helh thei mai thei, tin, Serchhip District chhung a luan luh hma, Tuimarul tih hming a la put lai hmunah hian Tuikhuah tura ruahman chhin a ni.
Pump Storage Project(PSP)
chu enge?
Lui khuah a, tlangsang lama tui dahkhawlna tura siam Reservoir-a pump chhoh a, chuta tui dahkhawl chu Electric siamna atan awih pangperah tui chu la thlain Electric siamna khawl khawh virtir tur a ni. A remchan dan azirin tui a pump chhoh, Electric siamna atana a hman hnu hi Luikhuahah vek chuan luan luh leh theih chang a awm. Chhun lama power mamawh tlem laiin Luikhuah atang chuan Reservoir ah tui pump a ni ang a, zan lam Power mamawh tam hunah a tuikhawl hmang chuan power/electric siam tur a ni ber e.
Tuichang PSP Reconnaissance Survey tih a nih laiin hian ka naute’n Preliminary Report an buatsaih laiin ka tel ve hlauh a, 50MW vel(50 aia tam) pechhuak thei tura ruahman chhin a ni. Detailed Project Report (DPR)siam turin Detailed Survey hautak tak neih ngai a la ngai bawk. Ruahman chhin dan chuan Vankal Solar Park-in chhuna a power siam chhuah hmang hian Tuimarul tuikhuah atangin Vankal khaw thlen hmaa tuikhuah lian tak siamah zan lam power mamawh tam laia hman turin tui pump khawl a ni ang. Chu tuikhawl sa, zan lama power siam nana hman tawh hnu chu Tuimarul tuikhuahah vek a lut leh anga, tichuan tui ngai chu a hmang reng thei tura ngaih a ni.
Amaherawhchu he project thawhna tur hi DPR siam pawh la awm chuang si loin tun 2025-26 ah khan SASCI Civil Infrastructure Work for Tuichang Phase-I tih hmingin sum Rs 12.00 Cr dah a ni a, (Serchhip District chhunga awm anga ziah a ni cheu?) tunah hian kawngpui laih hna chu an thawk zo khat niin ka lo hria a.
DPR pawh la awm lo, awm chu sawi loh Detailed Survey pawh eng mah la tih loh, project hi a feasible ang em tih pawh eng mah hriatna la awm si loa hetianga sawrkarin sum a han seng leh teuh ringawt hi kalphung hlui anga party mi leh sa, chhung leh khat sum inhaivurna Kalphung Thar sawrkarin a chhawm chhoh tho tih a chiangin kei ka hria?
Zana power a siam chhuah theih zat tur chhun lama tui pump nana power hman ngai man turte hi chhut tham fe a ni asin. Tunah hian unit khat Rs 3.98 in Vankal Solar Park atanga power siamchhuah hi lei a ni a, hemi rate vek hian 50MW vel generate na tur tui mamawh dahkhawl tur hi pump dawn chuan a man to dan tur hi ngaihtuahin zana a power siamchhuah man tur hi a tlawm thei lo. Chubakah project thawhna man hmuh chhuah (break-even point) thlen nan phei chuan a project life(hnathawh theih chhung) hian a tlin a rinawm chiam loh?(police mawza to chu tlawm tak a la ni zawk ang)
Power evacuation line leh
a kaihhnawih
He PSP power siamchhuah hi 50MW-ah dah ta ila, tuna tower sang taka hrui thlun aia lian hian Power Sub-station hnai ber Khawzawlah nge Champhai lamah a thawn chhuah a ngai dawn. Chumi thawn chhuah hma chuan Transformer lian leh a behbawm dahna tur hmun zau tak a ngai a, a dawnthleng tur Khawzawl/Champhai hian chutianga Sub-station zau chu an mamawh bawk dawn. Hetianga hmun zau hi Khawzawl/Champhai Sub-station hmunah te hian a awm thei ang em, a rinawm lem loh; hmun thar rek a nih loh chuan? Vankal hmuna Transformer thar phurh luh nan hian Tuimarul Lei hi tih chak nan he pawisa thenkhat hi hman ni se la, project a lo puitling ta lo a nih pawhin hman tangkai em em tur a ni nghal ang a, a tha ngawt ang, tu emaw thawh thiam zawng tih vanga kawnglaih leh ringawt nana pawisa hman fo hian ‘sawnpai zep theih loh’ ang hian thil a chiang ru riauin ka hria?!
Tuiphal SHP lam thung
Pawlrang khaw eibel ber an leilet zau tak, tunhnaia Central scheme atanga Leilet power supply pek zawh hlim hlawt, chimpil khian mimalin tuikhuah a, Small Hydro Project 3MW vel siam chhuak thei bun tum hian ruahmanna a awm a. MNF Ministry hnuhnung tawp lamah khan he SHP siamna tur fund, Central lama P&E Department-in dil chhuahsak tur khan khatih hun laia Power Minister kha ngen a ni a. Mahse, hei hi kalphung a nih loh avang leh mimalin tui an khuap a, power an siam chhuak duh a nih chuan anmahni senso-in hma an la ang a, Power Department nen thuthlung (Power Purchase Agreement) siamin an power siamchhuah chu Vankal Solar Park atanga power siamchhuah lei a nih ang hian lei a ni ve leh mai ang tih hrilh an ni a. Hun a lokal a, sawrkar thar a lo piang a, Geology & Mining Engineer te pawh khan tuikhuahna hmun tur hi tlawhin tuikhuah chim chin tur te kha an han chhinchhiah nual a. Pawlrang khua hian hei hi an remtih ka ring miah lo. Hman deuh khan Power Minister hian Pawlrang leilet neitute kha han dawr turin a tir a, tu man an lo uksak loh chu sawi loh, hetiang zawng hian hma rawn lak an remtih loh thu an lo fah chiam kha a ni a. Tichuan, he Pawlrang Leilet panna kawng awmsa hi sawrkar chuan Tuiphal SHP hmachhuanin Rs 20.00 lakh zet seng khan chei that hna a han thawk leh ngawt mai te kha party mi leh sa leh vua leh vang induhsakna uchuak takah a ngaih loh theih loh.
Tuirini SHP lamah ve thung
Chutiang zel chuan Tuirini SHP pawh hi Loan lakna tur te fel vek tawh mah se, sum sanction tak hi a la awm lo a. Mahse, mipui lama intih rinawm nan nge maw ni tuikhuahna tur panna kawng khan an han lai leh vut vut mai kha a ni a (Loan lak huna rulh turin a nei deuh pain a lai te pawh a ni mahna?). Lungphum phumna hun te pawh kha Chief Minister khan neiin tunah hian eng ang chiahin nge he Hydro Project thawhna tur atana din Project Monitoring Unit(PMU) emaw nia thawkte hian hlawh an lak ni ka hre ve ta lo a, hre tur pawh ka ni lo. A nihna tur ang taka thil a fel thlerh thlawrh hma chuan sum senna tur hi chu insumkar deuh hi a ngaih laiin lo sen vat vat duhna hi a lian viau bawk si a. DPR awmsa ang kha chuan Seling atanga Tuirini Lei dawh kan hma chiaha Concrete Inchung khu tuikhuah hian a chim dawn a, kawng thar reh a ngaih hmel hle. Nimahsela, helai chim lo tur leh kawngpui pawh sial that ngailo tur hian kan Engineer thiam tak ten DPR hi 24MW pechhuak tho tur hian an siam that theih beiseina nen lo thlir phawt teh ang.
Tlangkawmna
|um khat chhim lam ka zinnaa PWD PMGSY hnuaia kawng laitu hming lo intar ka hmuh chuan ka mi hriatchian tak a ni si a, an In leh lo lah ka hriatchian em em a ni a. A hnathawh tur amount lah nuaih za nufa chuang a ni bawk a, ka phu zawk a, mahse, hna petu tur ka ngaihtuah chuan a awm leh viau bawk si a?!
Ram rorelnaa tel ve tura hetiang kawng zawhtute hian ram changkanna aiin sawrkar hun chhunga hausak tum hian an hmanhlel hle a, hei hi mipuiin kan nin tawh vangin party in-sawrkar chhawk, party member-te vote ni lo, mipui mimir party zawm nei ve lote vote hmangin kan paihthla tawh tih hi tuna sawrkar lai pawh hian an hai ka ring lo. Sawrkarna changtu MLA leh Minister thau hmakte hi hmuh an nuam lem lo, MLA chum bat te hian ram siam that leh chawikan nan a tui tui eiin an in a, an muthlu bawrh bawrh ni-a hriatna hi ka nei, inenfiah kan ngai e.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More