India hockey lalnu Rani Rampal
Indian Women’s hockey team captain hlui, mi tam takin India women’s hockey player awm tawh zawng zawnga thiam ber leh ropui bera an ngaih ‘Queen of Indian Hockey’ ti hiala an sawi, kum 14 mi lek a nih atanga India national team-a tel thei, a hockey zin kawng kum 15 chhunga international match vawi 254 a khelh atanga goal 205 teh meuh mai khungtu, Lalremsiami pawhin khawvela hmeichhe hockey player tha bera a chhal, nikum 2024, October ni 24-a hockey khelh a chawlhsan thu puang ta Rani Rampal chanchin hi i han thlir thuak thuak teh ang.
Retheihnain a ngam loh Rani
Rani Rampal hi 4th December, 1994 khan Haryana state-a Shahabad Markanda khuaah chhungkaw rethei taka lo piangin a seilian a; a pa chu tawlai hnuktu (cart puller) niin, ni khatah Rs. 80-te a hlawh ve thin.
Thosi leh vaihmite avangin zan mut hleih theih loh chang pawh an nei fothin a; an inah chuan electric connection a awm loh bakah ruahsur changa tuihawk a luh theih thin avangin tuilian pate an tuar fo thin bawk.
An in bul maiah hian hockey academy awmin, chuta naupang hockey zirte chu awt tak leh zir ve chak em emin nitinin a thlir dauh dauh thin a, a tawpah phei chuan chu academy-a an coach Baldev Singh hnenah chuan hockey zir ve chu a dil ve ta tawp mai a; mahse, an coach chuan an retheih em avanga ei tur tha pawh nei lo Rani taksa cher tak leh dawldang tak chu a en vang vang hnu chuan, “I taksa chaknain a tlin ve lo ang” tiin a hnar ta; mahse, mi tumruh, hockey thiam chaknaina a luah khah tlat Rani chu chuti mai mai beidawng chi a ni tlat lo.
Nitinin an coach chu a dil tlut tlut zel a, a tawpa tawpah chuan an coach pawhin a phalsak ve ta nge nge.
An coach-in phal sak tawh mah se a nu leh pate remtihna lak leh a la ngai tho, chu pawh chu tap chungin a hlawhchhuak leh thei hram a, mahse, buaina chu a la intan dawn chauh zawk a lo ni!
Academy zirlaite tana neih makmawh hockey stick chu Rani-te chhungkua ang, chhungkaw rethei lutuk tan neih theih ngaihna a awm hlawl lo a, mahse, hei pawh hi academy naupangte duh tawh loh leh a chhe paiha an paih tawh chu a chhar fuh leh hlauh mai, chu chu a theih ang anga cheithain, hman thei naw nawin a chhuah ve leh mai bawk a!
Chumi hnuah pawh chuan harsatna dang a la awm cheu! Chu chu academy dan leh hra chungchangah a ni thung.
Academy naupang zawng zawngte chu nitin bawnghnute pava hnih (litre chanve) pai ziah tura tih an ni a, a nu leh pate’n theihtawp an chhuah hnuah pava khat chu an tlin thei mai, pava hnih chu tihngaihna a awm ngang lo a ni; mahse, chutah chiah chuan Rani chuan a thluak a hmang ve ta, bawnghnute pava khatah chuan tui pava khat pawlh belhin pava hnihah a chantir thei ta!
Thildang a la awm leh cheu mai! Academy naupang zawng zawngte chu tuktin, hma takah an coach-in hun bi a ruat sakah chuan playground-ah an kim thap tur a ni. Hei pawh hi Rani-te chhungkaw tan chuan buaipui tham a tling leh ta, a chhan chu an chhungkua hian sana an neih ve loh vang a ni!
Hetah hi chuan a nu a rawn penchhuak ve ta thung a, tuktin hma takah thoin tukverh bulah a thu ang a, arsite ngun taka thlirin, Rani chu a hun takah a kaitho thin dawn a ni!
A nu leh pa leh an chhungkaw tanrualna avangin chu’ng harsatnate chu an sukiang thei ta. Rani paw’n a ni khat ni atangin tumruhna, taimakna leh thahnemngaihnain bul a tan nghal a, hma pawh a sawn chak hle, chu chu an coach pawhin a lo hmuh hmaih hauh lo.
Chher tlak a nihzia hriain a hockey zirna atana a mamawh leh tul zawng zawng chu a thlawnin a ngaihtuahsak ta vek a, mahse, harsatna dang a lo thleng leh ta!
Chu harsatna chu an chhungkhat lainate leh an thenawm khawvengte hnen atanga lo kal a ni ve thung.
Anni chuan hmeichhe tan pawnfen chhing tak leh kekawrbul hak chu chhungkaw mualphona leh hmingchhiatna thlentu tiin a nu leh pate chu an lo hmin leh hman a, mahse, mi huaisen leh tum ruh, mahni tuma chiang Rani chuan thenawm khawvengte ngaihdan leh sawi dan mai mai avangin hawikir leh hnungtawlh a tum tawh lo.
Huaisen tak leh chhel takin hma lam a pan zel a, chu a huaisenna, tumruhna leh taimakna chuan ‘India Hockey Lalnu’ nihna a hlawhchhuahtir ta a nih hi…
A sulhnu thenkhat
Kum 2009 khan kum 14 mi chauh niin India senior national team jersey a ha tan a, Asia Cup-ah India chu silver a lakpui nghal.
Argentina rama khelh 2010 Womens’ Hockey World Cup-ah khan kum 15 mi chauh leh India squad-a player naupang ber ni chungin a inlan a, he tournament-a India team-te’n an khelhpuite laka goal sarih an thun zinga goal nga kha Rani khung a ni a, ‘best young player of the tournament’ atan thlan a ni nghe nghe.
2013 Junior World Cup-ah khan India chu bronze medal a lakpui bakah ‘player of the tournament’ atana thlan a ni leh bawk.
Kum 2014 Asian Games-ah khan India chu bronze medal a lakpui leh a;
2017 Womens’ Asia Cup-ah India a champion-pui bawk.
2018 Asian Games-ah silver a lakpui leh a, 2020 Tokyo Olympic-ah khan India chu palina a nihpui. Hei hi tun thlengin Olympic-a India womens’ team-te thlensan ber tum a la ni rih.
Retheihna ruam atangin
chawimawina tlang chhipah
Goal tam tak a khung sak thin leh no mawi (trophy) leh medal tam tak a hawn sak thin a ram (India) pawhin a tihtur a hai bik lo. A fanu duat leh hrin manawm chu he’ng chawimawina hrang hrangte hi a khumtir ve thung:
1 Infiam mite chawimawina sang ber Major Dhyan Chand Khel Ratna Award – 2020
2. Arjuna Award – 2016
3. Padma Shri Award – 2020
4. Raebareli stadium chu a hming chawiin Rani’s Girls Hockey Turf tih a ni.
5. Hockey India chuan 10th October, 2023 khan Indian under 17 women’s hockey team coach atan a ruat.
6. Hockey India Leaque 2024-’25 khel tur Soorma hockey club chuan coach atan a la.
7. Rani’n hockey a chawlhsan rual hian amah chawimawina’n Hockey India chuan a jersey hak thin Jersey No. 28 chu a chawlhtir ve nghal bawk.
A thusawi ropui tak hmang ngei hian a chanchin kan sawi hi a tlang in kawm teh ang:
“When no one believes in you, believe in yourself.”
– Apektei pa, Durtlang Mual Veng