Lallunghnema
Charity Lodge
Cont: 9862288182
Consumer Huang pualin chibai ka bûk a che u.
Lawmthu sawina châng i hria ang u, tih hi tun tumah hian ka sawi uar duh a ni. Nitin chhungkaw tin leh ram inrel bawlna atana kan mamawh, a tel lova kan khawsak theih hauh loh thil pawimawh lutuk Kawlphetha(Power & Electricity) min ngaihtuahsaktute hnêna lawmthu sawi hi i uar ang u, tih ka sawi duh a ni.
Khaw chhe hnuaiah ruah sûr pawh pawi sa lovin an thawk a, an nunna atana hlauhawm tak kârah electric banah an lâwn a; mi tam tak thawh peih loh, mi tam tak thawh theih loh leh thawh ngam loh an thawk a ni!
Heti fakauva hna hautak thawktute zingah hian mi huaisen, mi thahnem ngai,belhchian dawl tak tak hi an lo awm khep khup mai a. An hnaah an tui a, an âtchilh a, an nunna an thâp a ni. Hengho chungah hian lawm ila, lawmthu i sawi ang u. Insawisel leh ngawt thin hian rah tha a chhuah ngai lo a ni.
Hetiang thu ka sawi avang hian an fel vek e, ka tihna a ni lo. Fel lo an awm a, tha lo an awm bawk ngei ang.
An hna hi a zahawm a, zahsak bawk ila, chu chu keini Consumer-te tih tur chu a ni. Thil tha titu te hi fakin chawimawi ila, thurâwn pawh pe ila, kan that tlânna tur a va ni dawn em! ka ti thin.
Tui mawlh hi ka sawi duh. Mi zawng zawngin kan hman, kan in a, kan inbual a, kan insu a, eirawngbawl nan kan hmang a. Tui tel lo chuan kan khawsa thei lo a ni. Tui harsatna hian nun a tiro vek thei a ni. Tui a harsat chuan awm ngaihna kan hre lo, kan bet tlawk tlawk a, hrehawm kan ti ngawih ngawih a nih hi! Heng Tui min ngaihtuahsaktute hi i zah ang u. Anmahni sawisel ringawt lovin i fak ve fo teh ang u, kan ti a ni. Anni, heng tui hman tur min ngaihtuahsaktute pawh hi zah phûin awm rawh se. Biak that avanga tui pek that te, electric pawh rûk(power thief) te hi awm tawh suh se. Inchawimawi tawna inpui tawn tur kan ni e. Hetiang hi Consumer tha awm dan tur a ni. Thawktute awmdan tur pawh a ni.
LPGas-te pawh hi i han sawi dawn teh ang. LP Gas Agent-te hi kan sawisel reng ringawt mai. Hei hi chu a dik thei lo. Kei hi kum 30 zet Consumer movement a inhmang ka ni a. Gas Agent-te nen kan inep fo; a pawnga puiin ka sawisel ngawt ngai lo. Gas min petu an ni a, an service hi a hlu êm êm a ni. Fak ila, kan inchhir lovang. An dik lohna pawh en liam mai mai lovin kan sawisêl ngam tur a ni thung.
Buhfai Retailer-te pawh an tha a ni, fel lo an awm a, tha lo an awm. Sawisel ringawt tur kan ni lo. Consumer-te u, lawm teh u. Buhfai chhum tur min petu Retailer-te pawh hian fel deuh hian tehin bûk se. Bûk tling lo buhfai hi tumâ’n an la châk ngai lo.In mamawh tawn, innghat tawn leh inchâwm tawn tur kan ni. Consumer-te tana malsawmna nih hi a Pathian thu hle a ni.
Ajanta Sanapui chu cheng zaruk (600) in ka lei a ni. Ka nau ka chhang chiah hi FCS&CA -ah Inspector-in a thawk ve thin a. Vanduai thlak takin kum 1998 Tlungvel daiah motor accident avangin a boral a. Ka nau thi hi ka tuar hle mai. Min ralna pawisa atangin he Sanapui hi kan lei a ni. Ka nau hriatreng nana kan lei he Sana zet hi chu a va tha teh reng em! ka ti a. Mak tak maiin tun kum thleng pawh hian chhiat nî a nei lova, nawrh nî a nei ngai hek lo. He Sana kan lei dawn hian Sana dawr hrang hrangah ka kal a. A tawpah chuan Pu Vanromawia(L) dawra mi chu ka lei ta a. He Sana hi a la tha ngiang mai. Chhiat a nei lova, nawrh a nei hek lo. Sana tha tak ka lei a, lei man a awm hle! Vawi tam tak battery ka thlak a,tun hun thleng hian a la nung tha zel a nih hi! A zuartu pawh Dawrkai tha tak,seller rinawm leh entawn tlak a ni ! ka ti a ni.
Thil zuartu chuan hman tlâk,tlo leh tha zuarin hralh thin se, tih hi ka ziah chhan chu a ni. He Sana (Wall Clock) hi tun hun thleng hian hun min vawn saktu, hun min chhiarsaktu a la ni reng a ni. Thil leitu, tumahin bungraw chhia lei an duh ngai lo. Bungraw tha lei an duh thin. Hetih laia hman tlak lo, a chhe sa lei hi sum khawhralna mai chauh a ni. Ajanta Sanapui ang tlo leh tha bungrua hi consumer – te beisei chu a ni.
LP Gas Consumerte hriat ngei ngei tur leh tih ngei ngei tur EKYC chungchanga ka thawhpui, Consumer Activist hriat hlawh tak Pu Dinpuia thuziak hi a remtihnain ka rawn chhuah chhawng a. Han chhiar teh ule:
Tunlaia kan buaipui GAS EKYC chungchang hi
“Tunlai hian Gas Connection neitu hrang hrang tena kan buaipui leh a nihphung leh kalhmang hriatchian lehzual kan chak chu LPG EKYC chungchang hi a ni awm e. Hemi chungchangah hian Gas agency leh distributor te an buai a, mipui kan buai bawk. Thil hrechiang mang hlei lova inhrilh darh a tam a, thuthang dik lo avanga mipui tul lova buaina pawh tam tak a awm. Hemi chungchang hi tawi fel deuhin a hriat thiam awlsam zawngin han sawi tum ta ila.
EKYC hi a lampum chu Electronic Know Your Customer tihna a ni a, a mizo tawng chuan ‘I customer te hrechiang rawh’ tihna a ni mai awm e. Hei hi Domestic Gas Consumer zawng zawng tena an tih tur a ni a, hei hi an ruahman chhan chu duplicate connection a awm loh nan leh sawrkar atanga tanpuina(subsidy) te a dawngtu tur dik takin an dawn theih nana ruahman a ni. Gas connection neitu kha a la dam em, amah ngei a la ni em? Sawrkarin subsidy a Gas kan pek thina hi a connection neitu tak ngei a ni em? tih IOC hian a hre duh a, chuvang chuan he KYC hi a rawn ruahman ta a ni ber mai. KYC hi midang kuta dah mai theih a ni lova, ‘min lo tihsak mai teh’ tih ngawt theih a ni lo. Mahni ngeia tih tur a ni a, face authentication a ngaih avangin mahni tel lova midang ina intihsak theih a ni lo, chuvang chuan IOC pawh hian hemi hrereng hian mahni awmhmun apianga tih theih turin ruahmanna a rawn siam tel bawk a ni.
He Gas Consumer te tana EKYC hi a tih dan hrang hrang a awm a, hetiangin –
1) Mobile Apps atangin: Mobile Application atangin awlsam taka mahniin tih theih mai a ni a. Hei hi a hmang tangkai thiam tan chuan distributor te awmna pan kher lova mahni awmhmun atanga tih theih a nih avangin a tangkai hle. Mobile Phone ah Google Play Store emaw Apple App store angin Indianoil One application download-in kan Gas connection nena in link mobile phone number hmang khan in register in awlsam taka tih theih a ni. A tih dawnah Aadhaar FaceRD apps download tel a ngai bawk.
2) Delivery agent kaltlangin: Mizoramah hian Gas hi Point Delivery leh Home Delivery hmanga sem a ni a, hetah hian Gas Agency ten ruahmanna an Customer te ah an siam thiam chuan, an delivery agent kaltlangin Gas sem pahin KYC hi tih mai theih a ni.
3) Distributor hnena kalin: Gas Distributor te Office-ah kalin EKYC hi tihfel mai theih a ni bawk. Mahni awmhmun a tihdan kan thiam lo emaw, Smart Phone kan kawl lo a nih chuan Districtbutor te Office-a kal a ngai a, awlsam takin tih fel mai theih a ni. Document submit ngai a awm lem lo.
Khing a chunga tarlan zinga kan remchanna ber hmang hian Gas EKYC hi tihfel mai theih a ni a. Mipuite tan harsatna em em a awm lo. Tin Distributor/Agent te pawh hian an customer te EKYC an tih leh tih loh check leh a ti lote inhrilhhriat hi an mawhphurhna a ni ve a. Chuvang chuan EKYC tih dan tur chungchangah pawh khian mipuite awlsamna an zawn thiam a tha hle. Distributor thenkhat chuan mipui ti mangang leh tibuai thei zawngin thuchhuah an siam thin nia hriat a ni a, hemi chungchangah hian Mizorama Distributor te hian mipui te dinhmun hrethiam se, an harsatna sutkiansak emaw an tana awlsamna siamsak zawnga hma an lak a tha hle a ni. Hetih lai hian Distributor tam tak chu mahni customer te hrethiam taka hma la an awm tih hriat a ni a, a lawmawm hle.
Tute nge tih ngai? Tuna EKYC hi LPG Customer EKYC la ti lote chu tih vek tur a ni a, EKYC lo ti tawh tan erawh tih nawn a ngai tawh lo. PMUY (Free Connection) ho te erawh chu kum tin EKYC hi an tih a ngai dawn thung. A bak Domestic Consumer pangngai erawh chu ti tawh tan chuan tih nawn a ngai lo a, la ti lo tan erawh tih ngei ngei a ngai thung.
A man chawi a ngai em? EKYC tih man hi chawi a ngai lo a, Distributor te pawh hian an customer te hi engmah senso ngai lovin an tihsak tur a ni. Gas Delivery Agent ten an panchilh emaw, customer in Disributor a pan chilh pawh nise chawi a ngai lo a, Online-a mahnia Mobile Apps atanga ti tan pawh engmah chawi a ngai lo. A FREE veka tih tur a ni e.
Engtik chhunga tih tur nge? EKYC hi IOC lam thuchhuah dan chuan EKYC la ti lo te hian August 15, 2026 ral hmaa tih vek tur a ni a, hemi ral hma a ti lote chuan August 16, 2026 atang hian Gas Cylinder tuna Domestic Rate a an lak thin chu Commercial Rate-a an lak a ngai tawh dawn a ni. IOC lamin an tarlan dan chuan August 16 atang chuan EKYC ti lo chuan Gas hi Kg 1 Rs 182 in an lei a ngai tawh dawn a ni, tunah hian a rate tlawmin Kg ah Rs 77/- in kan lei mek a ni. Hetah hian Mizoram sawrkar remtih naa Home Delivery charge Rs 70/- bur khat a lak mek hi a la tel lo lehnghal a. EKYC tih loh chuan Home Delivery Area-ah chuan Domestic Gas bur khat hi Rs 2654/- (Rs 182×14.2+70) in kan lei a ngai tawh dawn tihna a ni a, tuna Home Delivery tena kan leina Rs 1164 aiin a fo fe zawk a ni. Chuvang chuan sawrkar subsidy rate-a Gas kan lei reng theih nan hun tiam chhung hian EKYC hi consumer ten tih ngei ngei tum ila, mipui ten sawrkar laka kan chanvo dik tak kan chan theuh theih nan Delivery agent lam te pawh in kan customer ten an tikim em tih te hi ngun takin check thin ila, a ti lo leh tithiam lo te tihsak zel bawk ang u.”
-Laldinpuia, Secretary
Serchhip District Consumer Assn.