MIZORAM TIBUAITU RUIHHLO

Dr. C. Lalrampana

Mizoram Excise & Narcotics (MEN) department-in a tarlan danin Mizoramah ruihhlovin harsatna a thlen nasa hle. Vanduaithlak takin mi 2000 chuangin ruihhlo vangin nunna an chan tawh. Mizoram Excise & Narcotics (MEN) department-in 1984-ah ruihhlo vanga nunna chan zat an chhinchhiah tan a, 2026 March ni 18 thlenga an chhinchhiah zat chu 2016 a ni. An chhinchhiah danin, 1984 hnua ruihhlo vanga nunna chante hi mipa 1770 leh hmeichhia 246 an ni. A tam ber chu spasmo proxyvon/parvon spas vanga nunna chan an ni a, mi 1161 an ni. Hetiang damdawi hi a chhuak tawh lo va, MEN department chhinchhiahna enin, 2017 atangin spasmo proxyvon/parvon spas vanga nunna chan an awm tawh lo.
Heroin vanga nunna chan zat chu 312 a ni a, mi dang 543 chu ruihhlo chi hrang hrang khawih pawlh niin, heroin leh spasmo proxyvon/parvon spas pawh a tel fur. Kum 31 leh thla hnih leh a chanve chhunga ruihhlo vanga nunna chante hi kum 14 – 58 inkar an ni. Nikum 2025-ah khan ruihhlo vangin mi 118-in nunna an chan a, mipa 100 leh hmeichhia 18 an ni. 2004-ah khan mi 143-in ruihhlo vangin nunna an chan a, chumi hnuah 2025 kha ruihhlo vanga nunna chan an tam ber kum a ni.
An chhinchhiah tan kum 1984-ah nunna chan zat hi pakhat a ni a, 1992-ah 12 niin, hei hi 10 a tlin vawi khatna a ni. 2000-ah 139-in nunna an chan a, hei hi 100 a tlin vawi khatna a ni. 2005-ah mi 42-in nunna an chan a, hemi hnu hian a tlahniam leh. 2005 – 2024 thlengin 100 a tling lo va, 2025-ah a tlingleh a ni.
Mizoramah hian de-addiction leh rehabilitation center zawng zawng 50 a awm a, source thenkhat chuan addiction treatment centre 17 vel an tarlang. Heng centre-te hi khawpui hrang hrangah a inzar pharh a, chung zingah chuan Aizawl, Bilkhawthlir, Champhai, Lawngtlai, Lunglei, Melriat, Siaha, Sihphir, leh Vairengte te pawh an tel a ni.
Center langsar thenkhat chu:
– Aizawl-ah Agape Centre a ni a, rating 4.2 a hmu a, Mizoram Khawtlang nun venhimna a ni. Vanduaithlak takin Mizoramah hian ni 2000 chuangin ruihhlo avangin nunna an chan tawh a ni.
Israel ramah khuan ruihhlo leh zu ruih vanga harsatna tawk mimalte tan chhanchhuahna in leh rehabilitation center engemawzat a awm a . Center langsar thenkhat chu:
– Rishon LeZion-a Renaissance Rehabilitation Center, ni 60 chhung inpatient program a awm a, sustained recovery atan 75% proven efficacy rate a nei.
– Tel Aviv-a Sourasky Medical Center (Ichilov)-ah STEPS methodology 12 leh existential therapy hmanga enkawlna programme kimchang tak a awm a.
– Tel Aviv-a IsraClinic, psychoergonomics hmanga ruihhlo ngawlvei enkawlna lama tha tak a ni.
– Petah Tikva-a Life Reconstruction Addiction Treatment Clinic, mimal enkawl dan tur ruahmanna siamin, hlawhtlinna rate 60% thleng a nei.
Jerusalem-ah Genesis Treatment, kosher, Judate awmna hmuna rilru lam hriselna lama harsatna bulpui leh ruihhlo hmansualna enkawlna tur therapeutic program buatsaih a ni.
Addicted To Life Bet Shemesh-ah hian detox leh rehabilitation service a awm bawk.
Heng center-te hian enkawlna chi hrang hrang an pe a, chung zingah chuan detox, residential care, leh outpatient program te pawh a tel. Heng center-te hian service bik an pek dan emaw, enkawlna senso emaw chungchang hi hriat belh tur tam tak a awm.
Israel rama ruihhlo ngawlvei zat hi nasa takin a pung ve a, a bik takin October 7-a Hamas-ho pawikhawihna thlen hnuah a pung nasa lehzual hle. Israel mi 4 zinga 1 vel chuan ruihhlo ngawlvei an awm tih an sawi a, kum 2022 aiin 15% zetin a pung a, prescription drug hman pawh a pung a, sedative hman hi a let hnih zetin a pung bawk a, mutthilhna damdawi [sleeping pill] hman pawh 180% zetin a pung bawk.
Statistics pawimawh tak takte en ila:
Sedative Misuse: Israel mi 10.6% chuan December 2023 khan sedatives an hmang dik lo tih an sawi a, February 2025 khan 10.2%-ah a sang ber a ni.
Opioid Use: Painkiller ei zinga a chanve vel chuan an ei tam tih an sawi a, 40% chuan an prescribed dosage an tisang a ni.
Substance Abuse: Israel mi 10 zinga 1 chuan sedatives an hmang dik lo va, cannabis leh zu hman nen a inang.
Israel sorkar leh health organization-te chuan he thil hi chinfel tumin hma an la mek a, awareness leh enkawlna kawng hrang hrang an tipung a ni. Israel rama ruihhlo ngawlvei dona kawnga hmalakna emaw, demographics bikte chunga nghawng a neih dan emaw hriat belh engemawzat a la awm thei awm e. Addiction vei mekte tana resources awmte chu chhui chhuah mai theih a ni lo.
Israel sorkar chuan ruihhlo ngawlvei dona kawngah kawng hrang hrangin hma a la mek a, harsatna tihziaawmna, enkawlna leh venhimna lam a ngaih pawimawh ber a ni.
Harsatna tihziaawmna tura hmalakna:
Tel Aviv-ah hian overdose vanga thihna leh natna darh zel tur tihziaawmna turin supervised injection facilities siam dan tur ngaihtuah mek a ni.
Ram pumah hmun pangaah needle leh syringe programme kalpui a ni tawh.
Opioid substitution treatment (OST) leh naloxone programme te pawh kalpui mek a ni.
Enkawlna leh Rehabilitation:
Khawtlang enkawlna hmun hrang hrangah hian counseling, damdawi lam enkawlna, leh puihna service-te an pe thin.
Residential rehabilitation center, Haifa-a House of Victory ang chite hian dam lehna tur hmun tangkai tak a siam a ni.
Damdawi methadone leh buprenorphine-te hi opioid addiction enkawlna atan hman a ni.
Invenna leh Awareness:
Programme hrang hrangte hian naupang, thalai, nu leh pa, leh professional-te chu ruihhlo hman loh nunphung tihhmasawn nan a target a ni.
Mipui hriattirna campaign-te hian sawiselna tihziaawmna leh tanpuina zawng tura fuihna a pe a ni.
Policy leh Dan siam dan:
Puitling tan cannabis hman chu dan bawhchhiatna a nih loh nan, mipui hman atan pawisa chawi tur a ni.
Mimal, mahni duhthua enkawlna zawngtute man laka humhimna dan siam.
Heng hmalaknate hian ruihhlo ngawlvei buaithlakzia a pawm a, mimal leh khawtlang thilte pawh a ngaihtuah nasa a ni. Programme bik emaw, heng hmalaknate hian nghawng tha tak tak leh rah duhawm tak tak a nei a ni.
Israel ramah ruihhlo ngawlvei vanga thi zat dik tak hriat a harsa hle a, ruihhlo vanga thi hi a tlem hle a ni. Mahse, data awmsa atanga a lan dan chuan kum 2010 leh 2011 chhung khan kum khatah ruihhlo vanga thi 51 vel an awm.
Tun hnaia report pakhat chuan Israel hian US-a opioid kaihhnawih thihna level hmuh tawh ang kha a la thleng lo tih a tarlang a, kum 2021 khan opioid overdose vanga thi mi 80,000 an awm a, mahse, kum 2020 khan Israel chu opioid ei tam lamah khawvela pakhatna a ni a, hei hi ngaihtuahawm tak a ni.
Israel rama ruihhlo ngawlvei dona kawnga hmalakna awm mekte emaw, opioid hman tamna thlentu thilte emaw hriat belh tur a la awm nual thei bawk ang.
India hmarchhak leh Myanmar leh Bangladesh hmun thenkhat atanga lokal keini Mizo mipuite hian opioid ang chi thil chi hrang hrang kan chawhpawlh nuai a ni.
Tunhma atang tawhin Mizo mipuite hian khawtlang leh nunphungah buhfai (“zu” tia hriat) ang chi thil chi hrang hrang kan hmang thin a. Mahse, opioid hman hi kan hnamah hian a zung a la kaih thuk lo.
Tun hnai kum sawmhnih chhung khan Mizo khawtlang thenkhatah opioid addiction chungchanga buaina a chhuak a, a tam zawkah chuan hetiang thilte nen hian a inzawm tlat a ni:
Accessibility: Opioids hmuh theihna a tipung a, a chang chuan damdawi lam damdawi emaw dan lova hman theih a ni bawk.
Socioeconomic factors: Economic lama harsatna, nunphung inthlak danglam, leh khawtlang nunin a nawrna hian ruihhlo hmanna a thlen thei.
Mizo khawtlang hian mi dang tam tak ang bawkin ruihhlo hman chungchangah harsatna kan tawk a, hengte hi awareness, support group, leh healthcare initiatives hmanga chinfel tumin hmalak mek a ni.
Hemi bakah Mizo culture emaw, substance hman dan chungchang hriat belh tur tam tak a la awm thei. Engpawhnise, US te Israel-te ang khuan ram changkang leh mihring tamna ram ni ve ta ila damdawi, ruihhlo vanga thlafam dairial chang kan tam ngawt ang. Chuvangin, tihtakzetin khawtlang, kohhran leh NGO-te hian tihtakzetin ruihhlo dona kawngah hian tan I la thar tak tak teh ang u.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More